Wiek XX

1926 - 1930

1926 I 1 - Rozpoczął się strajk drukarzy, trwał do 10 stycznia.

1926 I 17 - W katedrze wawelskiej odbył się ingres biskupa Adama Sapiehy na stolicę arcybiskupią.

1926 II 17 - Otwarto prowizoryczny most na Wiśle. Opłata od osoby wynosiła 5 gr, od wozu 10 gr i od auta 20 groszy.

1926 II - Na ulice miasta wyjechały nowe samochody miejskie przeznaczone do wywożenia śmieci i popiołu. Niektóre z nich miały samoczynne opróżniające się paki.

1926 III 23 - Po raz pierwszy podjęła działalność krakowska rozgłośnia radiowa w budynku Gimnazjum im. A. Witkowskiego przy ulicy Studenckiej.

1926 IV 16 - Na wieży Ratusza umieszczono nowy zegar.

1926 IV 27 - Najwyższy Trybunał Administracyjny uznał w całości zażalenie wniesione przez rozwiązaną w 1924 roku Radę Miejską i podjął decyzję o reaktywowaniu Rady w poprzednim składzie.

1926 V 12 - Do miasta dotarły pierwsze wiadomości o zamachu stanu Józefa Piłsudskiego.

1926 V 13 - Zostało przerwane połączenie telefoniczne z Warszawą. W godzinach wieczornych pod Domem Robotniczym uformował się pochód, który przeszedł pod pomnik Mickiewicza, a pod odbytym tam wiecu część zgromadzonych wznosiła okrzyki na cześć Józefa Piłsudskiego.

1926 V 14 - Związek Zawodowy kolejarzy rozpoczął na terenie DOKP Kraków strajk.

1926 V 15 - Rozpoczął się strajk powszechny proklamowany przez PPS na znak poparcia dla Józefa Piłsudskiego, objął całe miasto, z wyjątkiem zakładów użyteczności publicznej, zakończył się w godzinach wieczornych, po dotarciu do Krakowa wiadomości o zwycięstwie Piłsudskiego i ustąpieniu rządu Wincentego Witosa.

1926 V 26 - Spłonął częściowo gmach pałacu Wielopolskich.

1926 VI 4 - Reaktywowano Radę Miejską Krakowa, funkcję tymczasowego prezydenta miasta objął inżynier Józef Sare.

1926 VI 11 - W sali Teatru Starego odbyło się pierwsze posiedzenie reaktywowanej Rady Miejskiej poświęcone wyłącznie sprawom organizacyjnym.

1926 VI 16 - Przy ulicy Sienkiewicza położono kamień węgielny pod gmach Wyższego Studium Handlowego.

1926 VI 18 - Klub Zjednoczenia Mieszczańskiego odbył posiedzenie, na którym nieznaczną większością głosów wyłoniono jako kandydata na urząd prezydenta inżyniera Karola Rollego.

1926 VI 19 - W Sali Teatru Starego odbyły się wybory na prezydenta miasta Krakowa, które zdecydowanie wygrał Karol Rolle.

1926 VII 5 - Temperatura w słońcu wynosiła plus 46 stopni Celsjusza.

1926 VII 18 - Na terenach należących do klubu "Cracovia" oddano do użytku największy w kraju tor wyścigowy, mający 440 metrów długości i 8 metrów szerokości. Na uroczyste otwarcie urządzono wyścigi kolarskie i motocyklowe.

1926 VIII 8 - Otwarto boisko KS "Garbarnia" przy ulicy Barskiej.

1926 X 1 - Uruchomiono linię lotniczą Kraków - Łódź.

1926 X 18 - Młodzież narodowa witała owacyjnie Romana Dmowskiego.

1926 X 24 - Ksiądz metropolita Adam Sapieha poświęcił budynek, który przekazano w zarząd Towarzystwu Wzajemnej Pomocy Uczniów UJ. Znalazło w nim mieszkanie 185 studentów.

1926 XI 2 - Okradziono z wotów obraz św. Teresy w kościele Mariackim. Łupem złodziei padło miedzy innymi 3 bransoletki złote, 6 bransolet srebrnych z kamieniami gładkimi, 8 łańcuszków złotych i 6 srebrnych, 3 zegarki złote i 3 srebrne, 13 pierścionków złotych - w tym jeden z brylantem, 2 złote sygnety, 4 pary kolczyków złotych, sznur korali kryształowych, sznur bursztynów, krzyż srebrny i z masy perłowej, złota broszka.

1926 XI 4 - Poświęcono kamień węgielny pod Dom Medyków.

1926 XI 15 - Wprowadzono obowiązek instalowania liczników w "dorożkach samochodowych".

1926 XI 28 - Przy alei Mickiewicza poświęcono kamień węgielny pod Seminarium Śląskie.

1926 XII 12 - Powstał regionalny oddział Obóz Wielkiej Polski.

1926

- Wychodzi dwutygodnik "Gazeta Literacka", ukazuje się do roku 1934.

- Koncern Zieleniewskiego, przekazuje Polskiej Marynarce Wojennej zbudowanego w Krakowie na Grzegórzkach pierwszego z planowanej serii okrętów-monitorów. Okręt o wyporności 70,3 t. uzbrojony był w haubicę 100 mm i 2 działa 75 mm.

- Elektrownia w Podgórzu zostaje zlikwidowana.

- Powstała Polsko - Szwajcarska Fabryka Czekolady "Suchard".

1927 I 9 - Rozpoczął się strajk czeladników piekarskich, trwał do 18 stycznia.

1927 I 10 - Zakończył się strajk drukarzy, trwał od 1 stycznia.

1927 I 13 - Krakowski Związek Plastyków, Towarzystwo Artystów Polskich "Sztuka" i Towarzystwo "Jednoróg" uchwaliły bojkot salonu wystawowego TPSP "z powodu anormalnych stosunków tam panujących".

1927 I 18 - Zakończył się strajk czeladników piekarskich, trwał od 9 stycznia.

1927 II 1 - Stacjonujący w Krakowie 2. Pułk Lotniczy uruchomił oficjalne loty samolotu sanitarnego.

1927 II 13 - Studenci ASP zorganizowali oryginalną demonstrację pod hasłem "Bojkotujemy nieprzyjaciół sztuki" symbolicznie zamykając wejście do gmachu Pałacu Sztuki łańcuchem z potężną kłódką.

1927 II 15 - Zakończono montaż aparatury krakowskiej radiostacji w bastionie fortu na Zwierzyńcu, po raz pierwszy Rozgłośnia Polskiego Radia w Krakowie jako druga w Polsce, po Warszawie, rozpoczęła emisję programów.

1927 III 1 - Radio krakowskie zaczęło nadawać stałe audycje.

1927 III 5 - Otwarto Dom Artystów przy placu św. Ducha.

1927 III 15 - Siedzibę koncernu "Ilustrowanego Kuriera Codziennego" przeniesiono do Pałacu Prasy gmachu położonego u zbiegu ulic Wielopole i Starowiślnej.

1927 III 21 - W części ulic wprowadzono ruch jednokierunkowy.

1927 IV 10 - Otwarto dom YMCA przy ulicy Krowoderskiej.

1927 IV 16 - Została nadana pierwsza transmisja radiowa hejnału z Wieży Mariackiej kościoła NMP.

1927 V 11 - W kościele Mariackim odbyła się msza żałobna za poległych w czasie zamachu majowego.

1927 VI 5 - W Witkowicach eksplodował magazyn prochu i amunicji.

1927 VI 26 - W Muzeum Narodowym otwarto wystawę pamiątek po Juliuszu Słowackim.

1927 VI 27 - Do Krakowa dotarły prochy Juliusza Słowackiego, wjeżdżający na dworzec pociąg powitało 21 strzałów armatnich.

1927 VI 28 - W katedrze wawelskiej złożono prochy Juliusza Słowackiego.

1927 VII 3 - Policja zatrzymała członków Związku Młodzieży Komunistycznej.

1927 VII 16 - Nad miastem przeszła gwałtowna burza z silnymi wyładowaniami elektrycznymi. Piorun uszkodził podziemne kable, przerwana została komunikacja tramwajowa, jako że 10 wozów miało uszkodzone silniki. Pioruny uszkodziły też przewody elektryczne i telefony w wielu mieszkaniach.

1927 VII 20 - Stanisław Adamczyk, polski radny z Chicago, złożył na sarkofagu Kościuszki wieniec od murzyńskich radnych tego miasta z napisem: "Od przedstawicieli czarnej ludności miasta Chicago USA – naszemu bohaterowi Tadeuszowi Kościuszce, prekursorowi demokracji".

1927 VII - Na placu św. Ducha powstał samorzutnie dworzec autobusowy, z którego autobusy lancia odjeżdżały do wszystkich ważniejszych miejscowości w województwie.

1927 VIII 14 - W Domu Żołnierza otwarto wystawę pamiątek z 1920 roku, wystawa trwała do 21 sierpnia.

1927 VIII 21 - W Domu Żołnierza zamknięto wystawę pamiątek z 1920 roku, wystawa trwała od 14 sierpnia.

1927 IX 9 - Pożar magazynów na dworcu kolejowym spowodował znaczne straty.

1927 IX 25 - Biskup Stanisław Rospond konsekrował w Piaskach Wielkich nowy kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa.

1927 IX 28 - Przy ulicy Lubicz otwarto kino "Corso".

1927 IX 30 - Prezydent RP Ignacy Mościcki przebywał z wizytą w Krakowie.

1927 X 1 - Prezydent RP Ignacy Mościcki przebywał z wizytą w Krakowie.

1927 X 2 - W czasie obchodów Tygodnia LOPP zorganizowano loty pasażerskie nad Krakowem.

1927 X 5 - Poświęcono nowy gmach Wyższej Szkoły Handlowej przy ulicy Sienkiewicza 4, inaugurując tym samym nowy rok akademicki.

1927 X 6 - Policja krakowska aresztowała na Panieńskich Skałkach 82 osoby, w większości członków Związku Młodzieży Komunistycznej.

1927 X 8 - Pierwsza w Polsce rozprawa sądowa o naruszenie prawa autorskiego: Tadeusz Boy - Żeleński oskarżył dziennik "Czas".

1927 XI 1 - Na Cmentarzu Rakowickim odsłonięto pomnik Żołnierzy Legionów.

1927 XI 12 - W Teatrze Starym odbyła się pierwsza w Krakowie rewia mody.

1927 XI 27 - W Pałacu Sztuki otwarto wielką wystawę sztuki czechosłowackiej.

1927 XII 4 - Przy ulicy Batorego otwarto gmach Kasy Chorych.

1927

- Uruchomiono pierwszą miejską linię autobusową.

- Antoni Wasilewski zainicjował organizację dorocznego konkursu na najpiękniejszą szopkę bożonarodzeniową.

1928 I 26 - Ukonstytuował się komitet BBWR Kraków.

1928 II 1 - Powstał Akademicki Aeroklub Krakowski.

1928 III 4 - Wybory sejmowe wygrał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem.

1928 III 11 - W wyborach do Senatu zwyciężył Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem.

1928 III 23 - Uruchomiono nową centralę telefoniczną dla 5 000 abonentów.

1928 IV 6/7 - W nocy z 6 na 7 kwietnia pożar całkowicie zniszczył wnętrze Teatru Bagatela.

1928 V 2 - Uruchomiono linię tramwajową na trasie: Rynek Główny - Park Jordana.

1928 VI 2 - W Krakowie zanotowano "lekki śnieżek".

1928 VI 7 - Na lotnisku w Rakowicach odbywa się poświęcenie hangaru oraz chrzest samolotów.

1928 VII 5 - W pałacu Wielopolskich otwarto odrestaurowaną po pożarze salę posiedzeń Rady Miejskiej.

1928 VII 12 - W holu Poczty Głównej zainstalowano pierwszy automat do rozmów miejscowych.

1928 VII 16 - Po południu termometr w Krakowie wskazał plus 47 stopni Celsjusza.

1928 VII 31 - Ukazał się ostatni numer pisma "Nowa Reforma".

1928 VIII 12 - "Ilustrowany Kurier Codzienny" rozpoczął przyjmowanie subskrypcji na zbiorową pracę Dziesięciolecie Polski Odrodzonej.

1928 IX 7 - Po raz pierwszy w dziejach krakowskiego Ogrodu Botanicznego zakwitła agawa.

1928 IX 13 - Ukazał się pierwszy numer tygodnika "Na szerokim świecie".

1928 X 6 - Spłonęły młyny łuszczarni ryżu na Dąbiu.

1928 X 14 - Poświęcono kamień węgielny pod budowę Domu Katolickiego na rogu ulicy Zwierzynieckiej i Straszewskiego.

1928 X - W dniach 22 – 23 w mieście z dwudniową wizytą przebywał prezydent RP Ignacy Mościcki.

1928 X 31 - Na budynku odwachu w Rynku Głównym umieszczono tablicę upamiętniającą odzyskanie niepodległości.

1928 X - W połowie października na Wawel przybyły rewindykowane z ZSRR, na mocy traktatu ryskiego, dobra kultury narodowej, między innymi "Szczerbiec", chorągiew koronacyjna Zygmunta Augusta, 22 arrasy, 10 armat z XVI i XVII wieku, kilka kompletów zbroi.

1928 XI 11 - Położono kamień pod budowę domu PW i WF im. J. Piłsudskiego w Oleandrach.

1928 XI 25 - Otwarto Żydowski Dom Akademicki wzniesiony przy ulicy Przemyskiej, według projektu inż. arch. Adolfa Siódmaka.

1928 XI 29 - W Gimnazjum im. J. Sobieskiego odsłonięto tablicę z 58 nazwiskami wychowanków poległych w walce o niepodległość.

1928 XII 6 - Nieudany zamach bombowy na Pałac Prasy.

1928

- Uruchomiono Krakowską Fabrykę Kabli.

1929 I 13 - Powstał Rycerski Zakon Bibliofilski i Kapituła Orderu Białego Kruka.

1929 II 10 - Temperatura spadła do najniższego od 1870 roku poziomu i wynosiła -28ºC.

1929 III 3 - Poświęcono dom akademicki Polskiego Stowarzyszenia Słuchaczek UJ "Jedność" przy placu Jabłonowskich.

1929 IV 6 - W Pałacu Sztuki otwarto wielką wystawę Sto lat malarstwa polskiego (1800 - 1900).

1929 V 3 - Otwarto "Juvenię", Park Sportowy Związku Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej.

1929 V 26 - Odbyły się drugie po wojnie wybory do zarządu żydowskiej gminy wyznaniowej w Krakowie. Najsilniejsze poparcie uzyskał obóz konserwatywny.

1929 VI 20 - Podczas prac konserwacyjnych w katedrze na Wawelu otwarto sarkofag Anny Jagiellonki.

1929 VI – W dniach 29 – 30 na dziedzińcu wawelskim wystawiona została trumna z prochami Józefa Bema.

1929 VII 6 - W Lasku Wolskim otwarto Ogród Zoologiczny pod nazwą "Zwierzyniec Fauny Krajowej".

1929 VII 14 - Krakowski Związek Literatów wystąpił do władz miasta z propozycją umieszczenia tablic pamiątkowych na domach, w których mieszkali wybitni pisarze.

1929 IX 1 - Miały miejsce demonstracje Żydów krakowskich przeciwko pogromom w Palestynie.

1929 IX 2 - Odbył się I wyścig Kolarski o puchar "IKC" na trasie Kraków - Katowice - Kraków.

1929 X 4 - Rozpoczęły się zajęcia w nie ukończonym gmachu Akademii Górniczej przy al. Mickiewicza.

1929 X 6 - Aeroklub Krakowski zorganizował I Lot Południowo - Zachodniej Polski. Wzięło w nim udział 18 samolotów.

1929 XI 13 - Na UJ doszło do całodniowych starć polsko - żydowskich, w których po obu stronach odniosło rany kilka osób. Po zajściach odbył się wiec z udziałem około 1 500 osób, na którym domagano się wprowadzenia numerus clausus i rozwiązania korporacji żydowskich.

1929 XI – W dniach 14 – 15 do Collegium Novum i do prosektoriów uniwersyteckich nie wpuszczano akademików żydowskich.

1929 XI 16 - Senat podjął uchwałę upoważniającą rektora do zamknięcia Uniwersytetu gdyby zajścia pomiędzy studentami polskimi i żydowskimi dalej się powtarzały.

1929 XI 28 - Przy al. Mickiewicza poświęcono gmach Śląskiego Seminarium Duchownego.

1929 XII 7 - Przy ulicy Rajskiej otwarto teatr rewiowy "Pantera".

1929 XII 20 - Naukowcy z obserwatorium astronomicznego odkryli nową kometę.

1929 XII 21 - W kinie "Uciecha" odbyła się pierwsza projekcja filmu dźwiękowego.

1929 - Czołowy zakład Koncernu Zieleniewskiego, fabryka na Grzegórzkach zatrudniała prawie tysiąc robotników (2/3 całego przemysłu maszynowego Krakowa).

- Powstał Klub Sportowy "Zieleniewski - Fitzner - Gamper (ZFG)", rozwiązany w ramach represji po strajku w 1936 roku.

1930 I 10 - Literaci krakowscy (między innymi Karol Hubert Rostworowski, Maria Pawlikowska - Jasnorzewska, Magdalena Samozwaniec, Maria Morstin - Górska, Anna Świderska, Aniela Gruszecka - Nitschowa, Jan Wiktor, Zygmunt Nowakowski i Jalu Kurek) przyłączyli się do protestu w sprawie więźniów brzeskich.

1930 I 13 - Odbyło się zebranie założycielskie Rycerskiego Zakonu Bibliofilskiego przy Towarzystwie Miłośników Książki. Z inicjatywy profesora ASP Kazimierza W. Witkiewicza spośród członków założycieli wybrano Kapitułę Orderu Białego Kruka.

1930 II 6 - Wojewoda zezwolił na używanie w mieście klaksonów zamiast obowiązujących dotychczas trąbek ręcznych.

1930 II 16 - W salach Żydowskiego Domu Akademickiego otwarto wystawę prac żydowskich malarzy krakowskich.

1930 III 21 - Na wiecu słuchaczy UJ uchwalono rezolucję potępiającą pojedynki.

1930 IV 6 - Przy ulicy św. Tomasza otwarto kino "Apollo".

1930 IV 12 - Kraków odwiedził włoski minister spraw zagranicznych Dino Grandi z małżonką.

1930 V 11 - Janusz Kusociński zajął pierwsze miejsce (uczestniczyło 150 zawodników) w Dziewiątym Biegu Okrężnym.

1930 V 29 - W Lasku Wolskim Krakowski Klub Motocyklowy zorganizował pierwszy w Polsce wyścig terenowy.

1930 VI 5 - Instytut Radowy w Pradze przekazał Klinice Chorób Kobiecych UJ 100 miligramów radu.

1930 VI 8 - Nakładem koncernu "IKC" ukazał się pierwszy numer tygodnika satyryczno - humorystycznego "Wróble na dachu".

1930 VI 12 - Metropolita Adam Sapieha poświęcił kamień węgielny pod budowę gmachu Biblioteki Jagiellońskiej.

1930 VII 6 - Otwarto dla zwiedzających Skarbiec i Zbrojownię na Wawelu.

1930 VII 15 - Firma Zieleniewskiego rozpoczęła budowę tzw. IV Mostu na Wiśle.

1930 VII 16 - Prasa informowała, iż Biblioteka Jagiellońska "znajduje się dzisiaj w opłakanym stanie, że księgi gniją, a brak pieniędzy nie pozwala na nowe nabytki".

1930 VII - Obok klasztoru Norbertanek otwarto plażę. Nawieziono piasku, zbudowano szatnie i ustawiono kosze.

1930 VIII 30 - Kino "Bagatela" zostało przekształcone w teatr rewiowy.

1930 IX 15 - Na Krzemionkach otwarto stadion "Sokoła".

1930 IX 29 - Poświęcono gmach seminarium duchownego diecezji częstochowskiej.

1930 X 21 - W nocy z 21/22 policja przeprowadziła rewizję w Domu Robotniczym i skonfiskowała 30 000 odezw Centrolewu.

1930 X 23 - W pałacu Spiskim otwarto restaurację Hawełki.

1930 X 25 - Komisja Wyborcza unieważniła 6 opozycyjnych list wyborczych.

1930 X 26 - Poświęcono Dom Katolicki na rogu ulic Straszewskiego i Zwierzynieckiej.

1930 X - Przy ulicy Grzegórzeckiej otwarto Dom Medyków ze 120 miejscami.

1930 XI 6 - Skonfiskowano znaczne ilości afiszy i ulotek wyborczych w siedzibie Chrześcijańskiej Demokracji.

1930 XI 8 - Skonfiskowano nakład nadzwyczajnego wydania "Naprzodu" z odezwą wyborczą Ignacego Daszyńskiego.

1930 XI 14 - Zwolennicy Chadecji powybijali szyby w redakcji prorządowego "Czasu".

1930 XI 15 - Po wiecu ChD i SN zwolennicy BBWR wywołali kilkugodzinne zajścia na ulicach.

1930 XI 30 - W Muzeum Przemysłowym otwarto wystawę druków, rycin itp. z powstania listopadowego.

1930 XII 7 - W Starym Teatrze wystąpiła Ada Sari.

1930 XII 10 - 45 profesorów UJ skierowało do posła prof. Adama Krzyżanowskiego list z protestem w "Sprawie brzeskiej".

1930 XII 20 - Prof. Adam Krzyżanowski odpowiedział na list 45 profesorów UJ "w Sprawie brzeskiej" podkreślając całkowitą zgodność swych poglądów na kwestię brzeską z zawartymi w piśmie oraz obiecał interwencję w tej sprawie.

1930

- Powstała Grupa Krakowska.

- Powstała fabryka chemiczno - farmaceutyczna, która dała początek "Polfie".

- Kraków przeszedł na zasilanie z elektrowni okręgowej w Jaworznie.