Wiek XX

1921 - 1925

1921 I 1 - Na Rynku Głównym odbyła się rewia oddziałów wojskowych.

1921 I 5 - Na UJ uroczyście zainaugurowano rok akademicki, opóźniony ze względu na wojnę i powołanie młodzieży do wojska.

1921 II 3 - Kilkutysięczny tłum bezrobotnych wtargnął do Urzędu Pracy przy ulicy Podzamcze 30. Porządek przywróciła policja.

1921 III – W dniach 3 – 4 trwała wielka zbiórka na plebiscyt górnośląski zorganizowana przez aktorów krakowskich.

1921 III 16 - Powstał Kabaret Literacki, działał do 1922 roku.

1921 IV 9 - Kraków odwiedził Wojciech Korfanty, polski komisarz plebiscytowy.

1921 IV 28 - Wydział prawa UJ nadał Józefowi Piłsudskiemu doktorat honoris causa.

1921 V 4

- Odbyło się nadzwyczajne posiedzenie Rady Miejskiej. Powołano na nim komitet pomocy dla kresów śląskich i przekazano mu 1 mln marek.

- Na UJ miał miejsce wiec młodzieży, popierający walkę ludu śląskiego o połączenie z macierzą. Powołano Akademicki Komitet Obrony Górnego Śląska. Wiec zakończył się pod pomnikiem Mickiewicza.

1921 V 28 - Rozpoczęła obrady konferencja biskupów i arcybiskupów wszystkich ziem polskich z udziałem kardynała Aleksandra Kakowskiego i prymasa Edmunda Dalbora. Obrady trwały do 3 czerwca.

1921 V 29 - Biskupi konferencji wzięli udział w konsekracji nowego kościoła oo. Jezuitów przy ulicy Kopernika.

1921 VI 3 - Zakończyła obrady konferencja biskupów i arcybiskupów wszystkich ziem polskich z udziałem kardynała Aleksandra Kakowskiego i prymasa Edmunda Dalbora. Obrady trwały od 28 maja.

1921 VI 8 - Rozpoczął się strajk służby hotelowej, żądającej między innymi ośmiogodzinnego dnia pracy.

1921 VI 12 - Amerykańska misja ratunkowa otwarła przy ulicy św. Krzyża 7 kuchnię dla ubogiej inteligencji.

1921 VI 19 - Powstał Komitet Budowy Muzeum Narodowego.

1921 VII 2 - Wznowiono obchody święta wianków na Wiśle.

1921 VII 30 - Muzeum Narodowe otrzymało zbiory Erazma Barącza.

1921 VIII 13 - Temperatura wynosiła 38 º C w cieniu.

1921 IX 1 - Urząd Wojewódzki z wojewodą dr Kazimierzem Gałeckim rozpoczął działalność.

1921 IX 30 - Ogłoszono wyniki pierwszego po wojnie spisu ludności Krakowa. Kraków liczył 183 751 mieszkańców, w tym 138 231 chrześcijan i 45 520 Żydów, 83 427 mężczyzn i 100 324 kobiety. Do narodowości polskiej przyznały się 154 592 osoby.

1921 X 2

- Odbyły się pierwsze torowe wyścigi kolarskie i motocyklowe.

- Biskup Adam Sapieha dokonał na Rynku Głównym koronacji cudownego obrazu Matki Boskiej Różańcowej z kaplicy oo. Dominikanów.

1921 X 23 - Uroczyście otwarto odremontowany gmach Starego Teatru, który zaczął służyć miastu jako miejsce recitali wokalnych i muzycznych. Wynajęto również znajdujące się w budynku lokale restauracyjne.

1921 X 31 - Na Błoniach odbyła się rewia krakowskich drużyn harcerskich. Uroczystość związana była z obradami VIII Zjazdu Naczelnej Rady Harcerskiej.

1921 XI 5 - Na parterze i I piętrze w odnowionym gmachu Teatru Starego otwarto restaurację.

1921 XI 6 - Otwarto Studium Pedagogiczne UJ.

1921 XI 14 - Krakowscy rajcy zdecydowali, że pomnik Tadeusza Kościuszki stanie na rotundzie, zwanej bastionem Władysława IV, pod wieżą zegarową na Wzgórzu Wawelskim.

1921 XI

- Otwarto kino Warszawa.

- Ukazała się jednodniówka futurystów "Nuż w brzuchu" (red. Bruno Jasieński i Anatol Stern).

1921 XII 4 - W sali "Sokoła" odbył się wieczór autorski Juliana Tuwima.

1921 XII 11 - Ukazał się pierwszy numer "Głosu Niezależnych Socjalistów", pisma redagowanego przez B. Drobnera.

1921 XII 19 - Na bastionie przed katedrą wawelską, obok bramy Herbowej, ustawiono pomnik Tadeusza Kościuszki.

1922 I 17 - Otwarto odnowiony szpital Bonifratrów.

1922 I 29 - Spłonął dach na klinice chorób wewnętrznych przy ulicy Kopernika.

1922 II 1 - Przy placu Matejki 5 rozpoczął działalność teatr lalkowy dla dzieci.

1922 II 12 - AZS zorganizował na wzgórzach za kopcem Kościuszki pierwsze w Krakowie zawody narciarskie.

1922 III 1 - Otwarto klinikę ortopedyczną, którą wyposażono na koszt Towarzystwa Amerykańskiego Czerwonego Krzyża.

1922 III 8

- Do Krakowa przyjechał Stanisław Przybyszewski. W krakowskich teatrach zostały wystawione jego sztuki, a on sam wygłosił w Sali Starego Teatru odczyt "Naga dusza".

- W Małej Sali Teatru Starego rozpoczęła występy "Szopka Warszawska", do której figury zaprojektował Z. Pronaszko, a teksty napisali J. Tuwim, J. Lechoń, i A. Słonimski. Występy trwały do 16 marca.

1922 III 11 - W Teatrze im. J. Słowackiego odbyły się obchody trzydziestolecia pracy pisarskiej S. Przybyszewskiego. Jubilat otrzymał dyplom honorowego członka Związku Literatów Krakowskich.

1922 III 12 - Konferencja lewicowych działaczy socjalistycznych utworzyła Partię Niezależnych Socjalistów. Do jej najczynniejszych działaczy należał B. Drobner.

1922 III 16 - W Małej Sali Teatru Starego zakończyła występy "Szopka Warszawska", do której figury zaprojektował Z. Pronaszko, a teksty napisali J. Tuwim, J. Lechoń, i A. Słonimski. Występy trwały od 8 marca.

1922 III 18 - Otwarto Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego z siedzibą w gmachu Lubomirskich.

1922 III 19 - Obchodzono imieniny Naczelnika Państwa J. Piłsudskiego. Odbyła się defilada wojskowa i msza polowa na Rynku Głównym.

1922 III 22 - W salach Teatru Starego wystąpiła H. Ordonówna. Dochód przeznaczono dla bezpłatnej Kuchni Szkolnej.

1922 IV 1 - Do szpitala dla 30 - 40 pacjentów, otwartego przy ulicy św. Filipa, kompletne wyposażenie oraz sprzęt medyczny dostarczył Amerykański Czerwony Krzyż.

1922 IV 6 - W Pałacu Sztuki otwarto wystawę prac I. Pieńkowskiego, F. Pautscha i Z. Stryjeńskiej.

1922 IV 8 - Towarzystwo Sportowe "Wisła" otwarło własne boisko za Parkiem Jordana.

1922 IV 30 - Pierwsza seria arrasów z cyklu Potop i 25 głów wawelskich z Sali Poselskiej, rewindykowanych z Rosji, powróciła na Wawel.

1922 V 3 - Powstała Sekcja Akademicka Związku Strzeleckiego.

1922 V 4

- W kinie "Sztuka" rozpoczęto wyświetlanie filmu "Chłopi" wg powieści Władysława Reymonta.

- Rozpoczął się proces Zygmunta Wodeckiego, B. Drobnera, Bolesława Bednarczyka, Samuela Bluma i Michała Hoffmana oskarżonych o zdradę stanu.

1922 V 12 - Ława przysięgłych uniewinniła Bolesława Drobnera i towarzyszy oskarżonych o zdradę stanu.

1922 V 14 - W Kolegium Wykładów Naukowych przy Rynku Głównym 39 odbył się wieczór autorski T. Czyżewskiego.

1922 V 24 - UJ nadał Władysławowi Mickiewiczowi doktorat honoris causa za zasługi w propagowaniu twórczości ojca.

1922 V 25 - Krakowianie uroczyście przyjęli Władysława Mickiewicza. Pod pomnikiem Adama Mickiewicza przedefilowała przed nim młodzież UJ.

1922 V 28 - "Ilustrowany Kurier Codzienny" zorganizował Pierwszy Bieg Okrężny wokół pierścienia Plant.

1922 VI 1 - W Kolegium Wykładów Naukowych odbył się wieczór poezji futurystycznej Brunona Jasieńskiego.

1922 VI 5 - Awaria elektrowni na kilka godzin pozbawiła miasto prądu. Stanęły tramwaje, odwołano wieczorne seanse w kinach i teatrach.

1922 VI 6 - Magistrat wydał surowy zakaz kąpania się w Wiśle bez ubrania kąpielowego.

1922 VI 11 - Poświęcono kamień węgielny pod budowę Domu Młodzieży Rękodzielniczej i Rzemieślniczej przy ulicy Czystej.

1922 VI 20 - W katastrofie lotniczej w Rakowicach zginęło dwóch pilotów wojskowych.

1922 VII - Kierownictwo i pracownicy Wojskowego Magazynu Pościeli w Krakowie - Grzegórzkach ufundowali trzytysięczną cegiełkę wawelską.

1922 VIII 6 - W ósmą rocznicę "wymarszu ku wolności" przybyli do Krakowa uczestnicy walk o niepodległość z czasów pierwszej wojny światowej. Powstał w Krakowie Związek Legionistów.

1922 IX 9 - Piekarze zamknęli swe zakłady, domagając się podniesienia cen maksymalnych na pieczywo.

1922 IX 26 - W konkursie "Ilustrowanego Kuriera Codziennego" na najsławniejszą osobistość polską zwyciężył Józef Piłsudski przed Marią Skłodowską - Curie.

1922 X 1 - W hotelu Centralnym przy ulicy Warszawskiej otwarto konsulat niemiecki.

1922 X 9 - Rozpoczął się najdłuższy strajk drukarzy.

1922 X 16 - Ukazał się pierwszy numer "Wiadomości Krakowskich", wspólnego organu dzienników miejskich, wydawany podczas strajku drukarzy.

1922 XII 15 - Powstało Towarzystwo Miłośników Książki w Krakowie.

1922 XII 16 - Na wieść o śmierci prezydenta Gabriela Narutowicza zamknięto sklepy, odwołano przedstawienia w teatrach i kinach.

1923 II 9 - W kościele Franciszkanów odbyło się nabożeństwo w intencji Eligiusza Niewiadomskiego, zabójcy prezydenta Narutowicza.

1923 II 9 - PPS zwołała wiec na Rynku Głównym w proteście przeciwko manifestacyjnym nabożeństwom w intencji Niewiadomskiego odprawianym we wszystkich większych ośrodkach miejskich. Manifestanci, śpiewając rewolucyjne pieśni i wznosząc antykościelne okrzyki, przemaszerowali pod pałac biskupi i powybijali w nim okna. Następnie udali się pod budynek redakcji endeckiego "Gońca Krakowskiego", gdzie także wybili szyby w oknach.

1923 II 17- Otwarto Fabrykę Czekolady i Cukrów "Optima".

1923 II 21 - Radni podjęli uchwałę o przekazaniu gruntu na cmentarzu miejskim pod pomnik i kwaterę żołnierzy poległych podczas podczas brawurowego ataku pod Rokitną w 1915 roku.

1923 II 26 - Odbył się pogrzeb rotmistrza Zbigniewa Wąsowicza i jego 14 ułanów poległych w bitwie pod Rokitną 13 czerwca 1915 roku.

1923 III 6 - Wydział prawa UJ opowiedział się za wprowadzeniem zasady numerus clausus.

1923 III 9

- Wydział filozoficzny UJ opowiedział się przeciwko wprowadzeniu zasady numerus clausus.

- Przy ulicy Wielopole otwarto gmach krakowskiego oddziału PKO.

1923 III 10 - Wydział lekarski UJ opowiedział się za wprowadzeniem zasady numerus clausus.

1923 IV 11 - Podczas ćwiczeń na dom przy ulicy Lubicz 30 spadł samolot 2. pułku lotniczego, trzy osoby zginęły, a osiem zostało rannych.

1923 IV 20 - Eksplodowała bomba podrzucona koło domu rektora UJ Władysława Natansona przy ulicy Studenckiej 3. Wybuch nie spowodował większych szkód.

1923 V 5 - Eksplodowała bomba podłożona w hotelu Abrahama Kellera przy ulicy Krakowskiej. Wybuch spowodował znaczne straty materialne bez ofiar w ludziach.

1923 V 11

- Kraków odwiedził marszałek Ferdynand Foch.

- Przy ulicy Krowoderskiej uruchomiono fabrykę Kapeluszy Słomkowych i Filcowych Samuela Weinera zatrudniającą 120 osób.

1923 V 12 - Do miasta przybył J. Piłsudski.

1923 V 15 - Nastąpił zamach na drukarnię i redakcję syjonistycznego "Nowego Dziennika" przy ulicy Orzeszkowej.

1923 VI 15 - Rozpoczęto budowę pierwszego budynku Akademii Górniczej. Symboliczny kamień węgielny położył prezydent RP Stanisław Wojciechowski.

1923 VI 16 - Drugi dzień wizyty w Krakowie prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego.

1923 VI 27 - Miasto odwiedziła królewska para rumuńska Ferdynand I i Maria.

1923 VII 28 - Uruchomiono regularną linię lotniczą Kraków - Warszawa.

1923 IX - Powstała Fabryka Wyrobów Czekoladowych Oskara Pischingera.

1923 X 5 - Na Kazimierzu przy ulicy Józefa 1 wykryto tajny kantor, w którym na dużą skalę dokonywano nielegalnych transakcji walutowych. W trakcie rewizji skonfiskowano znaczną ilość towarów, złotych i srebrnych koron austriackich, klejnotów i marek polskich.

1923 X 7 - Teatr lalkowy dla dzieci przeniósł się z placu Matejki 5 do budynku Teatru im. Słowackiego.

1923 X 10 - Po raz pierwszy w dziejach uniwersytetu doktorem obojga praw została kobieta, Maria Majmescu.

1923 X 22 - Rozpoczął się strajk maszynistów krakowskiego węzła kolejowego.

1923 XI 1 - Generał Józef Czikiel zarządził militaryzację kolei w węźle krakowskim.

1923 XI 3 - CKW PPS, w porozumieniu z Centralną Komisją Związków Zawodowych, ogłosiła od 5 listopada strajk powszechny w całym kraju.

1923 XI 5 - Rozpoczął się strajk powszechny.

1923 XI 6 - Na ulicach Krakowa rozpoczęły się walki robotników z policją i wojskiem. Zginęło 15 robotników, 2 studentów i 1 urzędnik, kilkadziesiąt osób cywilnych zostało rannych. Poległo 14 żołnierzy, w tym 3 oficerów. Ponad 100 żołnierzy i oficerów zostało rannych. Obrażenia odniosło 38 policjantów.

1923 XI 9 - Odbył się uroczysty pogrzeb oficerów i żołnierzy poległych w starciach 11 listopada.

1923 XI 10 - Odbył się pogrzeb robotników poległych w starciach 11 listopada.

1923 XII 20 - Biskup Adam Sapieha poświęcił nowy kościół w Borku Fałęckim.

1923

- Adolf Szyszko - Bohusz opublikował wyniki swoich prac badawczych, na wzgórzu wawelskim w książce "Z historii romańskiego Wawelu".

- Powstała grupa kapistów.

1924 I 4 - Termometr wskazał plus 16 stopni. Była to najwyższa styczniowa temperatura zanotowana w mieście od 100 lat.

1924 III 18 - Maria Syrkówna otrzymała uprawnienia czeladnicze jako pierwsza kobieta w dziejach krakowskiego cechu szewców.

1924 III 24 - Przy ulicy Radziwiłłowskiej otwarto konsulat argentyński.

1924 IV 28 - Rozpoczął działalność krakowski oddział Banku Polskiego.

1924 V 18 - Odbyła się uroczystość wręczenia sztandaru ofiarowanego 20. pułkowi piechoty przez społeczeństwo ziemi krakowskiej.

1924 V 31 - Nad miastem przeszła burza gradowa niszcząc uprawy w ogródkach działkowych i uszkadzając drzewa na Plantach.

1924 VI 30 - Starszyzna żydowskiej gminy wyznaniowej jednogłośnie wybrała rabinem Józefa Kornitzera przebywającego w Czechosłowacji.

1924 VII 18 - W wyniku reformy pieniężnej przeprowadzonej przez ministra finansów Władysława Grabskiego pojawiły się w obiegu pierwsze monety o nominale 1 i 10 groszy. Były one rozchwytywane przez kupców.

1924 VII 19 - Wojewoda krakowski wydał rozporządzenie rozwiązujące Radę Miejska i wyznaczające wicewojewodę Zdzisława Wawrauscha komisarzem rządu.

1924 VII 21 - Komisarz rządowy Zdzisław Wawrausch objął urzędowanie.

1924 VII 24 - Na ostatnim posiedzeniu rozwiązanej Rady Miejskiej postanowiono wnieść uroczysty protest do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz skargę do Najwyższego Trybunału Administracyjnego odwołując się od decyzji o rozwiązaniu.

1924 VII 31 - Sąd przysięgłych uniewinnił robotników oskarżonych o uczestnictwo w zajściach listopadowych.

1924 VIII 7 - Ukazał się pierwszy numer tygodnika "Światowid".

1924 VIII 8 - W wieży ratuszowej otwarto oddział Muzeum Narodowego poświęcony starej rzeźbie.

1924 IX 7 - Z inicjatywy Związku Legionistów otwarto w Pałacu Sztuki Wystawę Legionów Polskich. Przy otwarciu obecni byli płk Bolesław Wieniawa-Długoszowski i płk Walery Sławek, prezes Związku Legionistów. Na wystawie zgromadzono dzieła sztuki związane z Legionami oraz pamiątki legionowe.

1924 X 11 - Podjęto decyzję o umieszczeniu nad bramami wejściowymi latarń z nazwą ulicy i numerem domu.

1924 XI 15 - W Teatrze Starym odbył się odczyt Józefa Piłsudskiego pt. Pierwsze dni Rzeczypospolitej Polskiej.

1924 XI 16

- W Teatrze Starym odbył się odczyt Józefa Piłsudskiego pt. Pierwsze dni Rzeczypospolitej Polskiej.

- Położono kamień węgielny pod budowę II Domu Akademickiego przy ulicy 3 Maja. Poświęcenia kamienia dokonał ksiądz profesor Józef Archutowski, przy obecności przedstawicieli władz uczelnianych, parlamentu, rządu i goszczącego w mieście Józefa Piłsudskiego.

1924 XI 23 - W Pałacu sztuki otwarto retrospektywną wystawę dzieł Jacka Malczewskiego.

1925 I 12 - Powstało koło "Literat".

1925 II 5 - Uroczysty przyjazd do Krakowa rabina Kornitzera.

1925 III 11 - Na lotnisku w Rakowicach spłonął hangar wraz z pięcioma nowymi samolotami.

1925 IV 4 - Asystent Krakowskiego Obserwatorium Astronomicznego Lucjan Orkisz dokonał pierwszego w Polsce odkrycia komety.

1925 IV 14 - Odbył się uroczysty pogrzeb generała Zygmunta Zielińskiego.

1925 IV 16 - Wprowadzono obowiązek umieszczania w bramie każdego domu wykazu lokatorów.

1925 V 2 - W Collegium Novum odbył się wieczór autorski Emila Zegadłowicza.

1925 V 8 - Miasto odwiedził prezydent RP Stanisław Wojciechowski.

1925 V 28 - Powstała Akademia Ekonomiczna, jako państwowe Wyższe Studium Handlowe. W 1937 przekształcona w Akademię Handlową.

1925 VI - Podczas prac na starym cmentarzu żydowskim odkryto nagrobek Eliazera Aschkenazego, rabina w Egipcie, Poznaniu i Krakowie, wybitnego kabalisty z XVI wieku.

1925 VII 1 - Wielka powódź na południu Polski - w Krakowie poziom wody w Wiśle wzrósł o ponad 6 metrów powyżej normy bezpieczeństwa. Woda zalała większość dróg i pól na Zakrzówku, Ludwinowie i Dębnikach. Błonia przekształciły się w olbrzymie jezioro, po którym można było pływać łódkami.

1925 VII 18 - Komisarz Zdzisław Wawrausch na własną prośbę ustąpił z zajmowanego stanowiska.

1925 VII 19 - Komisarzem rządu miasta Krakowa został Witold Orłowski.

1925 VII - Na Collegium Novum umieszczono orła polskiego, który zajął miejsce pozostałe po usunięciu w 1918 roku godła austriackiego.

1925 IX 28 - Dolar w Krakowie kosztował od 6, 05 zł do 6,19 zł.

1925 X 8 - W Teatrze Starym odbył się recital Aleksandra Wertyńskiego.

1925 X 10 - Poczta wprowadziła zasadę doręczania mieszkańcom przesyłek listowych trzy razy dziennie.

1925 X 28 - Diecezja krakowska została podniesiona do rangi archidiecezji.

1925 XI 19 - Wydano zakaz wywieszania filmowych fotosów reklamowych przedstawiających sceny erotyczne i drastyczne.

1925 XI 23 - Zakończyła się akcja zakupu cegiełek na odbudowę Zamku Wawelskiego. Łącznie zakupiono 6282 cegiełek na sumę 543 670 000 marek i 13 300 zł.

1925 XII 5 - W Collegium Novum odsłonięto tablicę upamiętniającą słuchaczy i asystentów UJ poległych w walkach o niepodległość.

1925 XII 12- Otwarto Uniwersytecką Szkołę Pielęgniarek i Higienistek.

1925 XII 14 - Podniesienie biskupstwa krakowskiego do rangi arcybiskupstwa, biskup Adam Sapieha został mianowany arcybiskupem.

1925 - Powstał Instytut Leczenia Radem.