Wiek XIX

1811 - 1820

1811 VII 11 - Do Krakowa przyjechał Julian Ursyn Niemcewicz.

1811 VII 17 - Julian Ursyn Niemcewicz opuścił Kraków.

1811 IX 4 - Dyrektorem Biblioteki Jagiellońskiej został profesor Jerzy Samuel Bandtkie.

1811 X 24 - Zgromadzenie gminne powiatu krakowskiego (złożone głównie z chłopów), obradujące w kościele Karmelitów na Piasku, wybrało deputowanym do Sejmu Księstwa Warszawskiego księdza Wincentego Łańcuckiego, archiprezbitera kościoła Mariackiego.

1811 X 31 - Zgromadzenie gminy pierwszej (Śródmieście) miasta Krakowa, obradujące w Sali uniwersyteckiej, wybrało deputowanym do Sejmu Księstwa Warszawskiego Antoniego Morbitzera.

1811 XI 7 - Mieszkańcy gminy drugiej (Kazimierz, Stradom) miasta Krakowa, zgromadzeni w kościele Misjonarzy na Stradomiu, wybrali deputowanym do Sejmu Księstwa Warszawskiego Macieja Mączeńskiego.

1811 XI 14 - Mieszkańcy gminy trzeciej (Kleparz, Piasek, Czarna Wieś) miasta Krakowa, na zebraniu w domu Stanisława Lubowieckiego na Kleparzu, wybrali deputowanym do Sejmu Księstwa Warszawskiego Jana Kantego Krzyżanowskiego.

1811

- Na miejscu zburzonego kościoła św. Szczepana oraz budynków pojezuickich utworzono plac Gwardii Narodowej (obecnie plac Szczepański), który był miejscem ćwiczeń gwardzistów.

- Został wyburzony kościół św. Marii Magdaleny.

- Gimnazjum Krakowskie (Nowodworskiego) otrzymało nazwę Szkoły Departamentowej Krakowskiej.

1812 III 19 - Dekret księcia warszawskiego Fryderyka Augusta, który między innymi pozwalał Żydom na rozszerzenie granic tzw. miasta żydowskiego na Kazimierzu w kierunku Wisły, na zamieszkanie ludności żydowskiej również w chrześcijańskiej części Kazimierza z wyjątkiem ul. Krakowskiej.

1812 IV 13 - Pierwsze posiedzenie krakowskiej Rady Municypalnej, na prezesa Rady wybrano Antoniego Morbitzera.

1812 VI 1 - Zaczęło ukazywać się pismo urzędowe "Dziennik Departamentowy Krakowski", ukazywał się do 1815.

1812 VII 1 - Gazeta Krakowska ogłosiła manifest cesarza Napoleona z 22.06 o rozpoczęciu wojny z Rosją ("drugiej wojny polskiej")

1812 VII 17 - Bonifratrzy dekretem księcia warszawskiego otrzymali opuszczone budynki klasztorne i kościół po zakonie trynitarzy na Kazimierzu i urządzili tam swój szpital.

1812 VII 19 - Uroczyste nabożeństwo w kościele Mariackim w intencji zwycięstwa wojsk Napoleona "wskrzesiciela narodu polskiego".

1812 VII 13 - Z inicjatywy Jerzego Samuela Bandtkie otwarto czytelnię dla publiczności miejskiej.

1812 VIII - Pochodzący ze Szwajcarii Rudolf Jenny uzyskał przywilej na założenie w Krakowie wytwórni laku i krochmalu.

1813 I - Zaczęły przybywać do Krakowa niedobitki armii Księstwa Warszawskiego, wycofujące się z Rosji - pieszo powrócił poeta Kazimierz Brodziński.

1813 II - Wobec zajęcia znacznej części Księstwa Warszawskiego przez wojska rosyjskie, w Krakowie znalazły się najwyższe władze Księstwa, w tym Rada Ministrów, Rada Generalna. Do Krakowa przybyły resztki armii Księstwa pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego.

1813 III 6 - W Krakowie odbyła się ostatnia w Księstwie Warszawskim uroczystość napoleońska - imieniny Fryderyka Augusta.

1813 III – IV - Książę Józef Poniatowski formuje w Krakowie nowy korpus z rozbitych oddziałów oraz ochotników, utworzono trzy szwadrony jazdy pod dowództwem gen. Jana Weyssenhoffa.

1813 IV 14 - Kapituła krakowska wybrała administratorem diecezji krakowskiej Michała Sołtyka.

1813 IV 20 - Kraków opuściło wojsko saskie udając się w drogę na zachód.

1813 IV 29 - Książę Józef Poniatowski wraz z oficerami sztabowymi uczestniczył w podwieczorku pożegnalnym u hrabiny Zofii Zamoyskiej w domu Pod Lipkami.

1813 IV 30 - Ewakuacja wojsk Księstwa z Krakowa na prawy brzeg Wisły.

1813 V 3 - Wojska księcia Józefa Poniatowskiego opuściły Kraków.

1813 V 12 - Rada Ministrów Księstwa Warszawskiego odbyła swoje ostatnie posiedzenie w Podgórzu.

1813 V 13 - Do Krakowa wkroczyły oddziały rosyjskie gen. Fabiana Sackena. Przez dwa lata wojska rosyjskie okupowały Kraków.

1813 VIII 26 - Kraków został dotknięty jedną z największych klęsk powodzi w swej historii. Rzeka Wisła wystąpiła z brzegów. Woda zalała między innymi Łobzów, Czarną Wieś, Nową Wieś, Piasek, Zwierzyniec, Błonia, Dębniki, Zakrzówek, Kapelankę, Ludwinów, Podgórze. Zniszczeniu uległo wiele zabudowań mieszkalnych, browar królewski, drewniany most łączący Kazimierz z Stradomiem.

1813 VIII 27 - Wisła zniosła most Podgórski.

1813 XII 2 - W kościele Mariackim odbyły się obchody żałobne po śmierci księcia Józefa Poniatowskiego.

1813 XII 18 - Kapituła krakowska wybrała administratorem diecezji krakowskiej biskupa kieleckiego Wojciecha Górskiego.

1814 IV 14 - Pożar zniszczył znaczną część kościoła Kamedułów na Bielanach.

1814 V 1 - W kościele św. Piotra przy ul. Grodzkiej, który został przez Rosjan zamieniony na garnizonową cerkiew prawosławną, odprawiono nabożeństwo dziękczynne za zdobycie Paryża.

1814 IX 23 - Przez Kraków przejeżdżał na odbywający się w Wiedniu kongres pokojowy car Rosji Aleksander I.

1814

- Wychodzi periodyk "Miscellanea Cracoviensia".

1815 II 11 - Na kongresie pokojowym w Wiedniu zawarto kompromis: Poznańskie i Bydgoskie z Toruniem oraz Gdańsk wracały do Prus, Wieliczka i Podgórze do Austrii, resztę dawnego Księstwa Warszawskiego obejmował car jako król polski.

1815 V 3 - Rosja, Prusy i Austria podpisały w Wiedniu tzw. traktat dodatkowy, na mocy którego powstało nowe państewko „wolne, niepodległe i ściśle neutralne miasto Kraków z okręgiem”, zwane również Rzeczpospolitą Krakowską, pod opieką trzech mocarstw zaborczych. Ustawa konstytucyjna Wolnego Miasta Krakowa była integralna częścią traktatu dodatkowego. Traktat dodatkowy przyznawał odrębnemu ponownie miastu Podgórze, włączonemu do monarchii austriackiej, przywilej miasta wolnohandlowego.

1815 VI 9 - Został podpisany akt końcowy traktatu wiedeńskiego, obejmujący również postanowienia o utworzeniu Wolnego Miasta Krakowa i jego konstytucję.

1815 VI 24 - Administratorem diecezji krakowskiej został Jan Paweł Woronicz.

1815 VII 4 - Powstała Komisja Włościańska w Krakowie, której zadaniem było przeprowadzić reformę systemu agrarnego, przede wszystkim gruntów państwowych i kościelnych w Rzeczypospolitej Krakowskiej. W następnych latach dokonano reformy włościańskiej, gwarantującej chłopom dziedziczne posiadanie gruntów, oczynszowanie oraz częściową parcelację ziem folwarcznych.

1815 X 18 - Odbyły się uroczystości formalnego utworzenia Rzeczypospolitej Krakowskiej i instalacja komisarzy trzech "dworów opiekuńczych".

1815 XI 20 - Nastąpiło uroczyste powołanie Senatu Rządzącego, którego prezesem został Stanisław Wodzicki, dotychczasowy prefekt departamentu krakowskiego.

1815 XII 18 - Papież Pius VII mianował biskupem krakowskim Jana Pawła Woronicza.

1816 I 22 - Odbyła się pierwsza sesja Zgromadzenia Reprezentantów czyli parlamentu Rzeczypospolitej Krakowskiej.

1816 II 25 - Z inicjatywy rektora Uniwersytetu Walentego Litwińskiego oraz Jerzego Samuela Bandtkiego powstało Towarzystwa Naukowego Krakowskie (Societas Litteraria Universitas Cracoviensis).

1816 III 24 - Uroczyste obchody rocznicy koronacji cara Rosji Aleksandra I.

1816 VI 8 - Nastąpiła uroczysta instalacja władz sądowych Rzeczypospolitej Krakowskiej .

1816 VI 9 - Uroczysty ingres biskupa krakowskiego Jana Pawła Woronicza.

1816 VI 17 - Wylała rzeka Rudawa.

1816 VI 19 – 22 - Wylała rzeka Wisła.

1816 VII 27 - Senat Wolnego Miasta Krakowa przekazał ewangelikom krakowskim nie używany, opuszczony i zniszczony klasztorny kościół św. Marcina przy ulicy Grodzkiej.

1816 VII 31 - Likwidacja struktur władzy, ustanowionych w czasie Księstwa Warszawskiego.

1816 VIII 1 - Rozpoczęły urzędowanie nowe władze administracyjne Rzeczypospolitej Krakowskiej.

1816 IX 8 - Został wydany dekret cesarza Franciszka I znoszący opactwo O.O. Benedyktynów w Tyńcu.

1816 X 30 - Zostało utworzone w Krakowie Towarzystwa Dobroczynności. Prezesem instytucji został biskup Jan Paweł Woronicz.

1816 XII 1 - Nastąpiło otwarcie w Krakowie stacji Poczty Królewsko - Pruskiej.

1816 XII 9 - Odbyło się w Krakowie pierwsze posiedzenie Towarzystwa Dobroczynności. Na prezesa wybrano biskupa Jana Pawła Woronicza, na jego zastępcę Stanisława Mieroszewskiego, na czele Towarzystwa Dobroczynności Dam stanęła Tekla Małachowska.

1816

- Senat Wolnego Miasta przekazał opuszczone zabudowania kościoła św. Marcina ewangelickiej gminie wyznaniowej.

1817 I 2 - Profesor Feliks Radwański (senior) odczytał na posiedzeniu Senatu memoriał w sprawie zachowania bramy Floriańskiej .

1817 II 5 - Decyzją Senatu Wolnego Miasta Krakowa Towarzystwu Dobroczynności przekazano gmach dawnych kuchni królewskich na Wzgórzu Wawelskim z przeznaczeniem na dom dla ubogich.

1817 II 17 - Erygowano parafię w Podgórzu.

1817 III 1 - Ogłoszono prawo nakładające obowiązek likwidacji zniszczonych i opustoszałych zabudowań, na tej podstawie rozebrano między innymi Ratusz krakowski.

1817 V 4 - Profesor Józef Łęski ogłosił wyniki obliczeń położenia geograficznego Krakowa.

1817 VII 22 – 23 - Uroczystości pogrzebowe księcia Józefa Poniatowskiego, który zginął w bitwie pod Lipskiem. Zwłoki księcia spoczęły w krypcie św. Leonarda na Wawelu.

1817 VII 31 - Teatr Kluszewskiego wystawił sztukę Ludwika Dmuszewskiego pt. Odwet, czyli Barbara Zapolska.

1817 VIII 5 - Został uchwalony Statut organiczny Uniwersytetu Krakowskiego, który przyznawał uczelni ograniczoną autonomię. Władzę nadzorczą uczelni stanowiła Wielka Rada, której przewodniczył prezes Senatu. Wprowadzona została nazwa uczelni Uniwersytet Jagielloński.

1817 XI 1 - Powstało w Krakowie Towarzystwo Przyjaciół Muzyki, które zorganizowało chór i orkiestrę symfoniczną. Towarzystwo istniało do 1841, formalna likwidacja nastąpiła w 1844 r.

1817 XI 9 - Gazeta Krakowska zamieściła wiadomość, iż w dniu 15.10 zmarł w Solurze w Szwajcarii Tadeusz Kościuszko.

1817 XI 21 - Teatr Jacka Kluszewskiego wystawił Hamleta Williama Szekspira.

1817 XI 24 - W kościele Kapucynów odprawiono uroczyste nabożeństwo żałobne za duszę Tadeusza Kościuszki.

1817 XI 25 - Wystawiono w Krakowie komedię Wojciecha Bogusławskiego Henryk IV na łowach.

1817 XII 9 - Biskup Jan Paweł Woronicz odprawił w katedrze mszę żałobną po śmierci Kościuszki, zgromadziła ona Senat, Izbę Reprezentantów, Uniwersytet, szkoły średnie, duchowieństwo i licznych mieszkańców Krakowa i okolic.

1817 XII 11 - W katedrze wawelskiej odprawiono drugie nabożeństwo żałobne za Kościuszkę.

1817 XII 16 - Zgromadzenie Reprezentantów Wolnego Miasta wystąpiło z inicjatywą sprowadzenia zwłok Tadeusza Kościuszki i pochowania ich na Wawelu.

1817 XII 23 - W kościele Mariackim celebrowano trzecią mszę żałobną za Kościuszkę.

1817

- Zaczęły się ukazywać Roczniki Towarzystwa Naukowego Krakowskiego.

1818 II 9

- Reskrypt Senatu zatwierdził utworzenie Towarzystwa Przyjaciół Muzyki.

- Senat przydzielił Towarzystwu Przyjaciół Muzyki lokal na zamku wawelskim.

1818 II 21 - Drogą składek rozpoczęto zbieranie środków pieniężnych na uczczenie pamięci Kościuszki wystawieniem pomnika.

1818 III 8 - „Gazeta Krakowska” poinformowała, że car Rosji Aleksander I zezwolił na sprowadzenie zwłok Tadeusza Kościuszki.

1818 III 13 - Senat Rządzący ogłosił ograniczenia handlu żydowskiego w Krakowie.

1818 III 28 - Teatr Jacka Kluszewskiego wystawił Makbeta Williama Szekspira

1818 IV 11 - Nastąpiło uroczyste sprowadzenie z Solury w Szwajcarii do Krakowa zwłok Tadeusza Kościuszki przez księdza Antoniego Jabłonowskiego. Początkowo spoczęły one w kolegiacie św. Floriana.

1818 IV 19 - Ustanowienie parafii w Podgórzu.

1818 V 10 - Decyzją carską utworzono nową diecezję obejmującą dystrykty bocheński, myślenicki i nowosądecki, należące dotąd do biskupstwa krakowskiego, oraz tarnowski, podległy biskupowi przemyskiemu. Siedzibą nowej diecezji obrano Tyniec.

1818 V 12 - Licytacja opustoszałych budynków kościelnych na Kleparzu.

1818 VI 22 – 23 - Uroczystości pogrzebowe Tadeusza Kościuszki. Zwłoki bohatera przewieziono do katedry wawelskiej, gdzie spoczęły w krypcie św. Leonarda.

1818 VIII 13 - Na Uniwersytecie Jagiellońskim, przy Wydziale Filozoficznym, została utworzona katedra malarstwa przewidywana jako Akademię Sztuk Pięknych.

1818 IX 11

- Uroczyste ogłoszenie tzw. rozszerzonej konstytucji Wolnego Miasta Krakowa, opracowanej przez Komisję Organizacyjną (dzień 11.09 stał się świętem państwowym).

- Nastąpiło ogłoszenie „Statutu urządzającego starozakonnych w mieście Krakowie i jego okręgu” .

1818 IX 24 - Maciej Knotz w dwóch kamienicach przy ul. Sławkowskiej utworzył hotel (od 1858 Hotel Saski).

1818 X 16 - Statut Organiczny Rzeczypospolitej wprowadził nazwę "Uniwersytet Jagielloński".

1818 XII 15 - Uchwałą Izby Reprezentantów mieszkańcom wznoszącym domy lub przeprowadzającym kapitalne remonty udzielano nisko oprocentowanych pożyczek hipotecznych, a nowe obiekty zwalniano od podatków na okres 5 - 10 lat.

1818

- Ksiądz Sebastian Sierakowski wysunął projekt przebudowy Sukiennic.

- Wyburzono dwa dawne kościoły kleparskie św. Krzyża oraz św. Walentego.

- Przy ulicy Wielopole wybudowano rzeźnię.

1819 I 4 - Na posiedzenie Zgromadzenia Reprezentantów przedstawiono wniosek o sprowadzeniu do Krakowa zwłok niedawno zmarłego generała Jana Henryka Dąbrowskiego.

1819 V 19 - Odbył się wielki festyn młodzieży na Bielanach.

1819 VII - Z początkiem miesiąca w Krakowie zatrzymał się, w podróży z Rosji do Niemiec, królewicz wirtemberski książę Aleksander.

1819 VIII 19 – 21 - Wylała Wisła i Rudawa.

1819 IX 11 - Uroczyste obchody pierwszej rocznicy nadania konstytucji Wolnego Miasta Krakowa.

1819 X 13 - Ukazał się pierwszy numer tygodnika literackiego „Pszczółka Krakowska”, redagował go Konstanty Majeranowski. Pismo ukazywało się do 1822 roku.

1820 I 30 - Koncert Towarzystwa Przyjaciół Muzyki na rzecz krakowskiego Towarzystwa Dobroczynności.

1820 VI 10 - W „Pszczółce Krakowskiej” ukazał się opis przemarszu lajkonika, zwanego wówczas „konikiem zwierzynieckim”.

1820 VI 21 - Senat zatwierdził projekt usypania kopca dla uczczenia pamięci Kościuszki.

1820 VI 25 - Włościanie wsi Olszanica należącej do norbertanek zwierzynieckich, wystosowali suplikę do przełożonej klasztoru, skarżąc się na nadmierne ciężary pańszczyźniane, grożąc odwołaniem do cesarza Aleksandra.

1820 VII 5 - Zakończenie budowy kanału odprowadzającego nieczystości z zachodniej części miasta.

1820 VII 19 - Podjęto uroczystą uchwałę w sprawie usypania kopca dla uczczenia pamięci Tadeusza Kościuszki .

1820 VII 21 - Uwięziono 10 chłopów z Olszanicy.

1820 VII 25

- Zatrzymanie przez policję jednego z uczniów szkół średnich początkiem rozruchów studenckich skierowanych przeciw intendentowi policji Antoniemu Kosteckiemu

- Olszanica "wróciła do posłuszeństwa", spór trwał jeszcze kolejne lata.

1820 VII 27 - Doszło do rozruchów studenckich skierowanych przeciw intendentowi policji Kosteckiemu w związku z bezprawnym zatrzymaniem przez policję jednego ze studentów.

1820 VII - Z inicjatywy prezesa Stanisława Wodzickiego rozpoczęła się akcja przeciw Uniwersytetowi, mająca na celu ograniczenie autonomii uczelni.

1820 VIII 13 - Rozpoczął występy lwowski zespół Jana Nepomucena Kamińskiego dając do 28 października bogaty zestaw przedstawień: 16 komedii, 16 oper, 5 dramatów, 4 komedioopery, 2 tragedie i 1 scenę liryczną.

1820 VIII 24 - Zamek na Czorsztynie opera Karola Kurpińskiego wystawiona przez Towarzystwo aktorów narodowych ze Lwowa.

1820 X 10 - Prezes Wodzicki skierował list do Metternicha, w którym donosił o "rewolcie" wśród uczniów, o zbyt dużej władzy rektora oraz o złych skutkach usuwania młodzieży spod dozoru policji.

1820 X 16 - Uroczyste rozpoczęcie sypania kopca Tadeusza Kościuszki.

1820 X 28 - Zakończył występy lwowski zespół Jana Nepomucena Kamińskiego dając od 13 sierpnia bogaty zestaw przedstawień: 16 komedii, 16 oper, 5 dramatów, 4 komedioopery, 2 tragedie i 1 scenę liryczną.

1820 X

- Powstało tajne stowarzyszenie studenckie „Orzeł Biały".

- Występowała gościnnie w Krakowie włoska śpiewaczka operowa Angelica Catalani.

1820 XII 14 - Prof. Franciszek Sapalski wygłosił patetyczne przemówienie w obronie uczelni.

1820 XII 21 - Zgromadzenie Reprezentantów podjęło decyzję o umieszczeniu tablicy w katedrze wawelskiej ku czci gen. Jana Henryka Dąbrowskiego.

1820

- Rozpoczęto burzenie Ratusza miejskiego.

- Senat Rządzący rozpatrzył wniosek o utworzeniu ogrodów miejskich na terenach po zburzonych murach miejskich. Był to początek założenia Plant krakowskich. Właściwym projektodawcą był Feliks Radwański (starszy), natomiast wielkie zasługi dla realizacji projektu położył Florian Straszewski.

- Do Krakowa przybył słynny rzeźbiarz duński Bertel Thorvaldsen, który wykonał nagrobek hrabiego Włodzimierza Potockiego, w katedrze wawelskiej.