Wiek XIX

1801 - 1810

1801 III 15 - Kancelaria Nadworna Galicyjska wydała dekret o nowej organizacji magistratu. Został zlikwidowany ostatecznie dawny krakowski samorząd miejski. Urzędy miejskie obsadzano w drodze konkursu, a administracja miasta została podporządkowana władzom państwowym

1801 VII 6 - W Szpitalu św. Łazarza na Wesołej rozpoczęto pierwsze w Krakowie szczepienia przeciw ospie

1801 VII 23 - W popadającym w ruinę kościele św. Szczepana spisano inwentarz sprzętów.

1801 X 11 - W kościele św. Szczepana odprawiono ostatnie nabożeństwo.

1801 X 12 - Uroczysta procesja towarzyszyła relikwiom przenoszonym z kościoła św. Szczepana do kościoła Karmelitów na Piasku.

1801 X 15 - Dekret cesarski ustanawiał nową strukturę magistratu, którego funkcjonariusze, rekrutowani drogą konkursu, byli mianowanymi urzędnikami i nie musieli pochodzić z Krakowa.

1801 XI 4 - Inauguracja roku szkolnego w Gimnazjum Nowodworskiego przekształconym w C.K. Gimnazjum Akademickie o programie dostosowanym do programu szkół austriackich; wprowadzono nauczanie w języku niemieckim i łacińskim, używanie polskiego języka zostało zabronione.

1801 XI 16 - Kupiec Maciej Knotz nabył zabudowania dawnego kościoła pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny oraz klasztoru O.O. Bernardynów przy ul. Św. Jana. Po przebudowie budynków otworzył oberżę Pod Królem Węgierskim.

1801

- Kraków stał się formalnie stolicą prowincjonalną Galicji Zachodniej

- Nowo powstały Urząd Budownictwa Miejskiego rozpoczął akcję burzenia starych i zrujnowanych budynków w Krakowie. W wyniku akcji został rozebrany między innymi budynek tzw. Małej Wagi na Rynku, wiele obiektów sakralnych, w tym kościół św. Szczepana

- Został zburzony dawny kościół parafialny św. Jakuba w Kazimierzu

1802 II 26 - Do Krakowa przybył arcyksiążę Karol Habsburg, brat cesarza Franciszka II. Na krakowskich Błoniach odbyły się uroczystości na cześć przybyłego arcyksięcia, urządzono między innymi paradę wojskową

1802 VII 16 - Dekretem przeznaczono na sprzedaż zamknięty od 1799 roku kościół św. Gertrudy.

1802 IX 1 - Stary magistrat krakowski z prezydentem Filipem Lichockim zakończył urzędowanie. Nastąpiła uroczysta instalacja nowego magistratu z nominacji, prezydentem został Dominik Drdatzki. Miasto Kazimierz zostało ostatecznie włączone do Krakowa. Kazimierz i Stradom utworzyły IV wydział administracyjny miasta Krakowa

1802

- Otwarto stały drewniany mostem na Wiśle, zwany mostem arcyksięcia Karola, który łączył Kraków z Podgórzem

- Wyburzono dawny kościół parafialny św. Szczepana oraz kościół św. Mateusza i Macieja

- W Krakowie gościła księżna Izabela Czartoryska

1803 I - Na cmentarzu miejski zw. Rakowickim odbył się pierwszy pochówek, osobą która została pochowana była Apolonia z Lubowieckich Bursikowa.

1803 III 29 - Dekret władz austriackich o zburzeniu dwóch podupadłych kościołów kolegiackich na wzgórzu wawelskim: św. Michała oraz św. Jerzego

1803 V 13 - Dekret cesarski Franciszka II Habsburga zatwierdzał ostateczne połączenie Galicji Zachodniej i Wschodniej w jedną prowincję ze stolicą we Lwowie

1803 V 21 - Licytacja sprzętów kościelnych z kościołów św. Michała i św. Jerzego

1803 V 25 - Licytacja budynków ratusza kleparskiego i kościoła św. Gertrudy

1803 XI 1 - Nastąpiła likwidacja gubernium krakowskiego, Kraków przestał być siedzibą władz krajowych, utracił status stolicy Galicji Zachodniej, zachował jednak dawny tytuł królewskiego miasta stołecznego. Starostą krakowskim został baron Antoni von Baum.

1803

- Polski język wykładowy na uniwersytecie krakowskim zastąpiła łacina. Równocześnie miejsce dawnych kolegiów zajęły wydziały. Dalsze poczynania władz austriackich spowodowały wyjazd z Krakowa wielu uczonych, między innymi Jana Śniadeckiego (do Wilna), Józefa Czecha (do Krzemieńca).

1803 - 1805 - Nastąpiła niemal całkowita germanizacja Uniwersytetu Krakowskiego

1804 VI 22 - Kraków został ogłoszony miastem otwartym, podjęto decyzję o całkowitym zburzeniu starych murów i baszt obronnych, jako nieprzydatnych do celów obronnych

1804 IX 24 - Papież Pius VII mianował nowym biskupem krakowskim Andrzeja Gawrońskiego

1804 X 4 - Odbyły się publiczne uroczystości, w tym nabożeństwa i bale, z okazji imienin cesarza Franciszka II oraz przyjęcia tytułu dziedzicznego cesarza Austrii. Odtąd władca występował jako Franciszek I.

1804

- Z tego roku pochodzi cenny opis miasta, dokonany przez austriackiego urzędnika, Baldacciego.

- Chrześcijańska część Kazimierza liczy 1 900 mieszkańców i 191 domów, Miasto Żydowskie 4 300 mieszkańców i 207 domów.

- Wystawiono w Krakowie sztukę Wojciecha Bogusławskiego pt. Krakowiacy i Górale.

- Na nowym cmentarzu żydowskim, założonym na terenach wsi Grzegórzki, zaczęto chować zmarłych

1805 IV 13 - Przybył do Krakowa z Wiednia nowy biskup krakowski Andrzej Gawroński

1805 V 5 - Uroczysty ingres biskupa Andrzeja Gawrońskiego do katedry wawelskiej

1805 VIII 6 - Dekret cesarski o przekształceniu Uniwersytetu krakowskiego.

1805 XI 18 - Przez Kraków przechodziły na pomoc Austrii trzy kolumny wojsk rosyjskich, prowadzone przez wielkiego księcia Konstantego Romanowa. Przemarsz trwał do 20 listopada.

1805 XI 20 - Zakończył się, trwający od 18 listopada, przemarsz przez Kraków wojsk rosyjskich udających się na plac boju z Napoleonem.

1805 XI - Połączono Uniwersytet Krakowski i Lwowski w nową, całkowicie zgermanizowaną uczelnię, której siedzibą został Kraków

1805 XII 10 – 11 - Przez Kraków przejechał car Rosji, Aleksander I

1805 XII 23 - Przez Kraków do 27 grudnia przechodziły pokonane pod Austerlitz (2.12) oddziały gwardii carskiej

1805 XII 27 - Zakończył się, trwający od 23 grudnia, przemarsz pokonanych pod Austerlitz oddziałów rosyjskich.

1805

- Kluszewski uzyskał przywilej cesarski na przedstawienia polskie raz w tygodniu.

1806 IV 22 - Wojsko austriackie objęło w posiadanie kościół św. Katarzyny, który został zamieniony na skład wojskowy

1806 X 16 - Cesarz Franciszek I polecił wyburzyć mury fortyfikacyjne Krakowa.

1806 XII

- Gazeta Krakowska informowała o zajęciu w dniu 27 listopada Warszawy przez wojska cesarza Napoleona.

- Ochotnicy krakowscy, głównie młodzież wyruszyli do oddziałów polskich w wojsku napoleońskim.

1806

- Ukończono budowę kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Wincentego i Narodzenia NMP w Pleszowie, według planów księdza Sebastiana Sierakowskiego

1807 I 18 - Rozpoczęto burzenie murów i baszt miejskich. Do 1815 r. zlikwidowano bramę Wiślną, Szewską, Sławkowską oraz Mikołajską.

1807 V 20 - Władze austriackie zabroniły dalszego wystawiania sztuki Krakowiacy i Górale.

1807 VIII 9 - "Gazeta Krakowska" szeroko poinformowała o pokoju w Tylży i utworzeniu Księstwa Warszawskiego.

1807

- Zakończyła działalność fabryka pasów Franciszka Masłowskiego uruchomiona w 1787 roku.

- Wydatki wojenne monarchii austriackiej spowodowały obłożenie Krakowa wysoką kontrybucją.

1808

- Został założony pierwszy szpital żydowski.

- Na trasie Kraków - Warszawa wprowadzono dyliżanse

- Przestała się ukazywać gazeta "Krakauer Zeitung", wydawana od 1799 roku przez Józefa Trasslera.

1809 III - Do Krakowa przybył arcyksiążę Ferdynand d'Este przewidziany na dowódcę wojsk austriackich operujących w Polsce.

1809 IV 1 - Arcyksiążę austriacki Ferdynand d'Este wydał manifest wzywający mieszkańców Galicji do wstępowania do wojsk austriackich, w związku z planowana wojną z Napoleonem

1809 IV 15 - Arcyksiążę austriacki Ferdynand d'Este przeszedł Pilicę pod Nowym Miastem wkraczając do Księstwa Warszawskiego.

1809 VII 14 - Rano na wzgórzach pod Krakowem ukazała się kawaleria polska gen. Aleksandra Rożnieckiego, za nią nadeszła piechota. Zakończyła się okupacja austriacka.

1809 VII 15

- O godz. 6.00 rano od strony bramy Floriańskiej wkroczyły do Krakowa oddziały polskie, dowodzone przez gen. Aleksandra Różnieckiego. Wkrótce przybył książę Józef Poniatowski, magistrat krakowski wręczył mu klucze do miasta i złożył przysięgę wierności cesarzowi Napoleonowi.

- Wieczorem przybył oficer ordynansowy Napoleona kapitan Dezydery Chłapowski z wiadomością o zawarciu zawieszenia broni (12 VII). Wojna skończyła się.

1809 VII 16 - "Gazeta Krakowska" pisała: "Dnia wczorajszego po 15 - letnim niewidzeniu a 13 - letniej niewoli niemieckiej zobaczył Kraków wojsko polskie!".

1809 VII - Pod koniec miesiąca do Krakowa przybył Hugo Kołłątaj, z planem wprowadzenia drugiej reformy Uniwersytetu, w tym repolonizacji uczelni.

1809 VIII 13 - W Krakowie rozpoczął występy teatr Wojciecha Bogusławskiego.

1809 VIII 15 - Uroczystości z okazji urodzin oraz imienin cesarza Napoleona Bonaparte. Na Błoniach zorganizowano paradę wojskową, a w Sukiennicach został wydany przez księcia Józefa Poniatowskiego wielki bal

1809 X 8 - Teatr Narodowy Bogusławskiego zakończył występy w Krakowie, dał tu od 13 sierpnia 54 widowiska.

1809 X 14 - Napoleon podpisał z cesarzem Austrii traktat pokojowy w Schönbrunnie, który przyznawał Księstwu Warszawskiemu Nową Galicję (tj. ziemie przypadłe Austrii w trzecim rozbiorze) oraz okręg zamojski. Delegacja polska z Galicji, przebywająca specjalnie w Wiedniu, zdołała przekonać Napoleona o włączenie do Księstwa Warszawskiego także niewielkiego obszaru na prawym brzegu Wisły, obejmującego Podgórze i rozciągającego się od Wieliczki do Skawiny.

1809 XI 12 - Wojska Księstwa Warszawskiego objęły w posiadanie miasto Podgórze.

1809 XI 15 - „Gazeta Krakowska” podała informację o podpisaniu pokoju w Schönbrunnie między Austrią a Francją (14.10), na mocy którego Kraków i Podgórze przyłączono do Księstwa Warszawskiego.

1809 XI 18 - Uruchomiono gimnazjum krakowskie (Nowodworskiego) jako szkołę polską.

1809 XI 19 - W Podgórzu uroczyście obchodzono przyłączenie do Księstwa Warszawskiego. Miasto Podgórze zostało włączone do Krakowa.

1809 XII 2 - Uroczystości z okazji piątej rocznicy koronacji Napoleona i czwartej rocznicy bitwy pod Austerlitz.

1809 XII 5 - Uruchomiono na nowo Uniwersytet, któremu przywrócono nazwę Szkoły Głównej Krakowskiej, rektorem uczelni został ks. Sebastian Sierakowski

1809 XII 18 - Wprowadzenie języka polskiego do wszystkich urzędów i sądownictwa.

1809 XII 23 - Po kilkumiesięcznym pobycie książę Józef Poniatowski opuścił Kraków.

1810 I 2 - Inauguracja zajęć dydaktycznych w zreformowanej Szkole Głównej Krakowskiej

1810 I 14 - Formalne przyłączenie Krakowa do Księstwa Warszawskiego, nastąpiło odebranie od władz administracyjnych i sądowych przysięgi wierności księciu warszawskiemu Fryderykowi Augustowi.

1810 III 1 - Wznowiła działalność loża wolnomularska masońska "Przesąd Zwyciężony", która miała siedzibę przy ul. Kopernika 7 i należała do najliczniejszych na ziemiach polskich, działała do 1823.

1810 IV 17 - Henryk Lubomirski prefektem departamentu krakowskiego.

1810 V 5 - Do Krakowa przybył książę warszawski, król saski Fryderyk August. Królewska para wraz z córką zamieszkała w pałacu Pod Baranami.

1810 V 8 - Fryderyk August wraz z rodziną uczestniczyli w uroczystym nabożeństwie ku czci św. Stanisława w katedrze, następnie udzielali audiencji, wieczorem objechali rzęsiście iluminowane miasto.

1810 V 12 - Król Fryderyk August wyjechał z Krakowa do Warszawy.

1810 VI 9

- Książę Fryderyk August wydał dekret na mocy którego Kraków został wolnym miastem handlowym. Towary sprowadzane z zagranicy, na terenie miasta Krakowa, przedmieść oraz Podgórza były wolne od cła.

- Nastąpiło formalne włączenie Podgórza do Krakowa.

1810 VI 20 - Dekretem królewskim ustanowiono stałe władze państwowe.

1810 VIII 14 - O zachodzie słońca sto wystrzałów armatnich zapowiedziało uroczystości obchodów urodzinowych Napoleona w dniu 15 sierpnia.

1810 VIII 15

- Obchody dnia urodzin Napoleona rozpoczęła parada wojsk na Błoniach, po mszy w katedrze, celebrowanej przez biskupa Andrzeja Gawrońskiego, zabrzmiało sto wystrzałów z dział, popołudnie upamiętnił obiad na 300 osób, wydany przez księcia Józefa Poniatowskiego w Sukiennicach, wieczór zakończył wielki bal.

- Wszedł w życie kodeks cywilny Napoleona, obowiązujący w Księstwie Warszawskim, ogłosił go minister sprawiedliwości Feliks Łubieński.

1810 IX 5 - Prefektem departamentu krakowskiego został hrabia Stanisław Wodzicki.

1810 X 14 - Ogłoszono dekret o nadaniu praw miasta wolno handlowego w obecności ministra skarbu Jana Węgleńskiego.

1810 XII 1 - Prezydentem miasta został Stanisław Kostka Zarzecki mianowany przez księcia warszawskiego.

1810 XII 27 - Ogłoszono w Krakowie pobór do wojska Księstwa Warszawskiego.

1810 XII 30 - Wprowadzono nową organizację zarządu miasta.

1810 XII 31 - Minister skarbu wydał zarządzenie określające zasady wolnego handlu w Krakowie.

1810

- Miasto Kraków zostało podzielone na cztery gminy: I -Śródmieście, II -Stradom, Kazimierz, część ul. Grodzkiej, III - Kleparz, Piasek i Czarna Wieś, IV-Podgórze.

- Została zorganizowana Gwardia Narodowa w Krakowie, która liczyła 6 kompanii. Dowódca oddziałów był kapitan Wojciech Mączeński.

- Z inicjatywy wiceprezydenta miasta Tomasza Krzyżanowskiego przywrócono średniowieczny zwyczaj grywania hejnału z wieży Mariackiej.