Wiek XIX

1821 - 1830

1821 I 8 - Izba Reprezentantów uchwaliła prawo o urządzeniu wolności handlu, które polegało na tym, że liczba kupców w mieście nie mogła być ograniczoną, a każdy kupiec mógł handlować wszelkimi towarami.

1821 III 18 - Prezes Wodzicki skierował list do Nowosilcowa z oskarżeniami krakowskiej młodzieży i propozycjami zmian na Uniwersytecie krakowskim.

1821 V 4 - Senat Rządzący uchwalił Przepisy tymczasowe dla Uniwersytetu, czyli nowy status uniwersytecki, który ustanawiał komisarza powołanego spośród członków Senatu Rządzącego.

1821 VI 24 - Wystawiona opera narodowa Majeranowskiego pt. Kościuszko nad Sekwaną z muzyką Franciszka Salezego Dutkiewicza cieszyła się znaczną frekwencją.

1821 VII 22 - „Gazeta Krakowska” doniosła o śmierci Napoleona Bonapartego, który zmarł 5.5 na Wyspie św. Heleny.

1821 VII - Ukazało się drukiem dzieło Jerzego Samuela Bandtkiego Historia Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

1821 IX 10 - Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego Walenty Litwiński złożył rezygnację, jego urząd przejął zastępczo profesor medycyny Sebastian Girtler.

1821 IX 20 - Na mocy bulli papieża Piusa VII zatwierdzono powstanie nowej diecezji tynieckiej, obejmująca dystrykty: bocheński, myślenicki, nowosądecki oraz tarnowski. Biskupem tynieckim został Grzegorz Tomasz Ziegler.

1821 XII 9 - Stanisław Wodzicki został ponownie zatwierdzony na stanowisku prezesa Senatu.

1821

- W związku z wykryciem na uniwersytecie tajnej organizacji młodzieżowej, prezes Senatu Stanisław Wodzicki zwrócił się o interwencję do "mocarstw opiekuńczych".

- Założono szpital żydowski na Kazimierzu przy dzisiejszej ul. Skawińskiej.

1822 I 1 - Ukazał się pierwszy numer pisma „Krakus”.

1822 IV 13 - Car Rosji Aleksander I wydał dekret zakazujący młodzieży z Królestwa Polskiego udawania się na studia za granicę, spowodowało to spadek liczby studentów na Uniwersytecie Krakowskim.

1822 V 23 - „Krakus” doniósł o złowieniu w Wiśle jesiotra o długości około 280 cm i ciężarze około 73 kg.

1822 VIII 18 - Odbył się ingres biskupa tynieckiego Grzegorza Tomasza Zieglera.

1822 IX 11 - Uroczyste obchody rocznicy ustanowienia Rzeczypospolitej Krakowskiej.

1822 X 19 - Odbyły się sejmiki Zgromadzeń Gminnych, podczas których wybierano reprezentantów gmin na Sejm doroczny, a także kandydatów na urzędy.

1822 X 30 - Nastąpiło zamkniecie loży wolnomularskiej Przesąd Zwyciężony.

1822 XII 2 - Zostało otwarte doroczne posiedzenie Sejmu Rzeczypospolitej Krakowskiej.

1822 XII 29 - Odbyła się w Krakowie premiera opery Czarodziejski flet Wolfganga Amadeusza Mozarta.

1822

- Zlikwidowano rondel ziemny przy bramie Sławkowskiej.

- W wyniku interwencji warszawskiej cenzury została zamknięta "Pszczółka Krakowska".

1823 V - Nastąpiło w kolegiacie św. Anny odsłonięcie pomnika Mikołaja Kopernika, wykonanego przez Jana Nepomucena Galli według projektu ks. Sebastiana Sierakowskiego.

1823 VIII 7 - Został zawarty traktat handlowy na 10 lat pomiędzy Wolnym Miastem Krakowem, a Królestwem Polskim i Cesarstwem Rosyjskim. Umowa była niezmiernie korzystna dla Rzeczypospolitej Krakowskiej.

1823 X 25 - Ukończono prace przy sypaniu kopca Tadeusza Kościuszki (średnica 80 m, wysokość 34 m).

1823

- Wydany przez mocarstwa opiekuńcze zakaz wszelkiej aktywności masońskiej zakończył działalność loży "Przesąd zwyciężony". Siedziba loży mieściła się przy ulicy Kopernika 7, w chwili rozwiązania liczyła 385 członków.

- Przeprowadzono ostateczne splantowanie krakowskich wałów i fos, na ich miejscu rozpoczęto zakładanie Plant Krakowskich.

- Zostały ukończone prace przy obmurowywaniu krużganków wawelskich.

- Została zakończona odbudowa murowanego mostu na Starej Wiśle, łączącego Stradom z Kazimierzem.

1824 I - Senat Wolnego Miasta Krakowa otrzymał zgodę od mocarstw opiekuńczych na dokonanie zmian w konstytucji.

1824 XII - Hrabia Stanisław Wodzicki niewielką większością głosów ponownie został wybrany na prezesa Senatu.

1825 IV 10 - W teatrze wystawiono Cudzoziemszczyznę Aleksandra Fredry.

1825 VI 19 - „Gazeta Krakowska” doniosła, że car odznaczył brylantowym pierścieniem Fryderyka Chopina.

1825

- W wieku 124 lat zmarł Piotr Librowski, najstarszy obywatel Rzeczypospolitej Krakowskiej.

- Senat Wolnego Miasta Krakowa przekazał Kodeks Behema Bibliotece Jagiellońskiej.

1826 II 1 - Zostało uruchomione szybkie połączenie pocztowe na trasie z Wiednia do Podgórza, Krakowa, Lwowa i z powrotem.

1826 IV 19 - W teatrze wystawiono Damy i Huzary, dzieło Aleksandra Fredry.

1826 IV 23 - Na mocy bulli papieskiej przeniesiono formalnie stolicę biskupią z Tyńca do Tarnowa.

1826 VIII 7 - Domy i ogrody rozwiązanej loży wolnomularskiej odstąpiono na klinikę uniwersytecką (obecnie ul. Kopernika 7).

1826 VIII 15 - Odbyły się w Krakowie uroczystości 600 - lecia założenia kościoła Mariackiego.

1826 IX 29 - Uniwersytet Jagielloński otrzymał od mocarstw opiekuńczych nowy status, tzw. kuratorski, który znacznie ograniczał swobodę organizacyjną i naukową uczelni. Był to kolejny krok w celu likwidacji autonomii. Została zniesiona Wielka Rada Uniwersytetu, a jej funkcję przekazano kuratorowi.

1826 X 5 - Pułkownik Józef Załuski, adiutant cara Mikołaja I, objął urząd kuratora Uniwersytetu.

1826

- Dzięki inicjatywie profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego Jerzego Samuela Bandtkiego, została założona ewangelicka szkoła, która działała aż do jej zamknięcia przez okupanta niemieckiego w listopadzie 1939 roku.

1827 I 20 - Ukazał się po raz pierwszy „Kurier Krakowski Płci Pięknej i Literaturze Poświęcony”, (później pod nazwą „Kurier Krakowski Powszechnej Zabawie Poświęcony”). Czasopismo ukazywało się do 28.07.1827 roku.

1827 VIII 29 - Prasa krakowska doniosła o opracowaniu przez Piotra Aignera, znanego architekta warszawskiego planu odnowy krakowskich Sukiennic.

1827 XI 22 - Nastąpiło otwarcie klinik uniwersyteckich, które zostały wydzielone ze szpitala św. Łazarza.

1827 XI - Leon Chwalibogowski, prokurator Trybunału I Instancji, przywódca opozycji mieszczańskiej, został oskarżony o nadużycie władzy i łapownictwo. Został skazany na rok ciężkiego więzienia.

1827 XII 15 - Podczas wyborów prezesa Senatu Rządzącego, kandydat mieszczański prezes sądu apelacyjnego Józef Nikorowicz otrzymał 21 głosów, hrabia Stanisław Wodzicki tylko 20. Nikorowicz został wybrany prezesem Senatu.

1827 XII 18 - Zwolennicy Wodzickiego opuścili salę obrad Izby Reprezentantów.

1828 II 25 - Senat Rządzący otrzymał wiadomość, iż „monarchie opiekuńcze” uznały Izbę Reprezentantów wybraną w 1827 oraz i akty przez nią wydane za nieważne.

1828 III 2 - „Gazeta Krakowska” doniosła o unieważnieniu przez dwory opiekuńcze wyboru Józefa Nikorowicza na prezesa Senatu Rządzącego.

1828 VI 27 - Do Krakowa przybył Jan Paweł Woronicz, biskup krakowski.

1828 VI 29 - Biskup Jan Paweł Woronicz, który został mianowany arcybiskupem warszawskim i prymasem Królestwa Polskiego, odprawił uroczystą sumę i pożegnał się z duchowieństwem krakowskim.

1828 VII 4 - Jan Paweł Woronicz opuścił Kraków, udał się do Warszawy.

1828

- Mocarstwa opiekuńcze rozpoczęły między sobą pertraktacje, które miały rozstrzygnąć o dalszych losach Rzeczypospolitej Krakowskiej.

- Nastąpiło znaczne zaostrzenie sporów pomiędzy arystokracją, a opozycją mieszczańską.

- Z inspiracji rosyjskiej powstał tzw. Komitet epuracyjny, którego celem było dokonanie zmiany statutu wewnętrznej organizacji Senatu. W wyniku działań komitetu nastąpiło usunięcie z Senatu opozycyjnie nastawionych jego członków.

- Znany poeta krakowski Edmund Wasilewski napisał wiele popularnych „krakowiaków”, do których muzykę stworzył wybitny kompozytor Stanisław Moniuszko.

1829 IV 3 - Prezes Senatu Rządzącego wydał zarządzenie, na którego mocy, osoby pochodzenia żydowskiego mogą w praktyce mieszkać i prowadzić handel tylko na terenie „miasta żydowskiego” w Kazimierzu.

1829 VII 23 - Fryderyk Chopin, który podróżował do Wiednia i w Krakowie zatrzymał się na kilka dni, zwiedził wraz z towarzyszami podróży Bibliotekę Jagiellońską, mieszczącą się wówczas w Collegium Maius.

1829 VII 27

- Papież Pius VIII mianował biskupem krakowskim Karola Skórkowskiego, dotychczasowego dziekana kapituły katedralnej.

- Fryderyk Chopin, który podróżował do Wiednia i w Krakowie zatrzymał się na kilka dni, odbył wycieczkę do Ojcowa. Zagubienie się w Dolinie Prądnika i nocleg w chacie Indyków - gospodarzy, którzy wcześniej gościli Klementynę Tańską - opisywał rodzicom w liście, wysłanym już z Wiednia.

1829

- Powstała znana krakowska księgarnia Daniela Edwarda Friedleina.

1830 I 24 - Konsekracja biskupa Karola Skórkowskiego.

1830 III 31 - Prasa krakowska podała informację, iż car Rosji Mikołaj I przekazał 10000 złp na odnowę Zamku Wawelskiego.

1830 V 31 - Został zatwierdzony statut Towarzystwa Strzeleckiego w Krakowie.

1830 VI 11 - Wylew rzeki Prądnik zniszczył wiele zabudowań w podkrakowskich wsiach, w tym: w Rakowicach, Prądniku Białym oraz Czerwonym.

1830 VI 18 - Senat Rzeczypospolitej Krakowskiej powołał do życia Komitet Reparacji Zamku Krakowskiego, na którego czele stał hrabia Artur Potocki. Na zlecenie komitetu znany architekt warszawski Franciszek Maria Lanci, opracował projekt przebudowy zamku w stylu neogotyckim.

1830 VI 27 - Nastąpił uroczysty ingres biskupa Karola Skórkowskiego do katedry wawelskiej.

1830 VII 2 - Florian Straszewski przeznaczył kwotę 3 000 dukatów na utrzymanie Plant krakowskich.

1830 VII 12 - Na dziedzińcu wawelskim odbył się nieudany pokaz lotu balonem.

1830 VII 23 - Na Błoniach odbyła się nieudana próba lotu balonem.

1830 VIII 5 - Został ogłoszony apel Senatu Rządzącego w sprawie zbiórki środków pieniężnych na rzecz restauracji zamku królewskiego na Wawelu.

1830 VIII 8 - Nastąpiło uroczyste przeniesienie parafii Wszystkich Świętych do kościoła św. Piotra i Pawła.

1830 VIII 16 - Na Błoniach odbyła się nieudana próba lotu balonem.

1830 X 15 - Rozpoczęto adaptację kościoła św. Urszuli na potrzeby sceny.

1830 XII 3 - Do Krakowa dotarła wieść o wybuchu powstania listopadowego w Królestwie Polskim. Podczas wydarzeń powstania Wolne Miasto Kraków zachowało neutralność. Znaczna liczba młodzieży krakowskiej, przeważnie akademickiej udała się do Królestwa Polskiego, by walczyć o niepodległą ojczyznę.

1830 XII 4 - W Krakowie powołano Gwardię Narodową.

1830 XII 14 - Kraków opuścił pierwszy oddział, złożony głównie ze studentów, który w liczbie 96 osób przekroczył granicę Królestwa i udał się do Warszawy by tam zaciągnąć się do szeregów wojska polskiego.

1830 XII 30 - Został otwarty teatr przy ul. Św. Jana, w dawnych zabudowaniach klasztornych bonifratrów oraz kościoła św. Urszuli.

1830

- Ambroży Grabowski w drugim wydaniu swego przewodnika Historyczny opis miasta Krakowa i jego Okolic zamieścił informację, iż autorem ołtarza Mariackiego jest Wit Stwosz.

- Została otwarta szkoła normalna w Kazimierzu dla młodzieży wyznania mojżeszowego, kierowana przez Adolfa Lewickiego.