Wiek XX

1901 - 1905

1901 I 9 - Poświęcenie kliniki chorób wewnętrznych przy ul. Kopernika 15.

1901 II 1 - Prapremiera szkicu dramatycznego Zawisza Czarny Kazimierza Tetmajera.

1901 II 14 - Nastąpiło uroczyste otwarcie wodociągu miejskiego im. Franciszka Józefa I, zasilanego wodą gruntową z rejonu Bielan.

1901 III 16

- Prapremiera Wesela Stanisława Wyspiańskiego.

- Na ulicach Krakowa pojawił się pierwszy tramwaj elektryczny, kursował pomiędzy dworcem kolejowym a mostem Podgórskim.

1901 IV 22 - Dyrektorem Muzeum Narodowego (i był nim aż do 1950 roku) został Feliks Kopera.

1901 VI 8 - Powstało stowarzyszenie „Polska Sztuka Stosowana”. Organizatorem towarzystwa był Jerzy Warchałowski.

1901 VII - Do Krakowa przybył Józef Piłsudski (po ucieczce z petersburskiego więzienia i pobycie we Lwowie).

1901 IX 1 - Zostało otwarte IV Gimnazjum przy ul. Krupniczej 2.

1901 X 6 - Został wprowadzony nowy „Statut gminny dla stołecznego królewskiego miasta Krakowa”.

1901 X 27 - Poświęcenie "Przytuliska weteranów powstania styczniowego 1863 - 1864" przy ul. Biskupiej 18.

1901 X 31 - Odbyła się prapremiera wszystkich części "Dziadów" Adama Mickiewicza.

1901 XI 29 - Prapremiera Księdza Marka Juliusza Słowackiego.

1901 XII 15 - Odbył się wiec kobiet przeciw prześladowaniu dzieci polskich we Wrześni w zaborze pruskim.

1901

- Przy pl. Szczepańskim ukończono budowę gmachu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, według projektu Franciszka Mączyńskiego.

- Rada Państwa w Wiedniu przyjęła ustawę o połączeniu kanałem Dunaju z Wisłą.

- Bernard Liban uzyskał zgodę na otwarcie fabryki sody w Borku Fałęckim.

1902 I 26 - Z inicjatywy tygodnika "Ilustracja Polska" została zorganizowana pierwsza polska wystawa fotograficzna.

1902 I 28 - W Muzeum Narodowym Krakowskie Towarzystwo "Polska Sztuka Stosowana" otwarło pierwszą wystawę polskiej sztuki użytkowej.

1902 II 6 - Wiceprezydent Juliusz Leo podniósł publicznie kwestię konieczności rozszerzenia granic administracyjnych miasta Krakowa.

1902 V 12 - Ignacy Daszyński przedstawiciel socjaldemokratów uzyskał mandat w wyborach do Rady Państwa w Wiedniu.

1902 VI 9 - Nowa Rada Miejska zebrała się na pierwsze posiedzenie.

1902 VI 29 - Otwarto wystawę szkoły przemysłu artystycznego dla kobiet.

1902 IX 1 - Otwarto drugą państwową szkołę realną w budynku przy ulicy Granicznej (obecnie Michałowskiego).

1902 IX - Obradował "pierwszy zjazd przemysłowy", tematem którego był przemysł galicyjski.

1902 X 25 - Uruchomiono kolejne linie tramwajowe, łączące między innymi centrum miasta z Parkiem Jordana i Zwierzyńcem.

1902 X - Do Krakowa przybył z Królestwa Feliks Dzierżyński z zadaniem wydawania "Czerwonego Sztandaru", ukazującego się poprzednio w Zurychu.

1902 XI 29 - Odbyła się prapremiera Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego.

1902

- Powstał Krakowski Zakład Witrażów i Mozaiki. Zakład początkowo był prowadzony przez Władysława Ekielskiego, następnie przez Stanisława Gabriela Żeleńskiego.

- Dzięki inicjatywie Wincentego Lutosławskiego powstało towarzystwo „Eleuteria”, które propagowało walkę z alkoholizmem.

- Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa uruchomiło pierwszy kurs na przewodników po Krakowie dla studentów.

- Antoni Madeyski wyrzeźbił z białego marmuru sarkofag królowej Jadwigi w katedrze wawelskiej.

- Rozpoczęto remont wieży wyższej kościoła NMP.

1903 I 10 - Ukazał się drukiem dramat Stanisława Wyspiańskiego Wyzwolenie.

1903 II 28 - Odbyła się prapremiera Wyzwolenia Stanisława Wyspiańskiego.

1903 IV 25 - Odbyła się prapremiera Protesilas i Laodamia Stanisława Wyspiańskiego.

1903 IV 28 - Po raz ostatni na scenie teatru miejskiego wystąpiła gościnnie Helena Modrzejewska.

1903 V 7 - Odbyła się prapremiera Bolesława Śmiałego Stanisława Wyspiańskiego.

1903 V 12 - Gmina Kraków przejęła Muzeum im. Emeryka Hutten - Czapskiego.

1903 VI 30 - Prezydent Józef Friedlein pod wpływem krytyki środowiska konserwatywnego ogłosił swoją rezygnację.

1903 VII 4 - Starostwo krakowskie rozpoczęło urzędowanie w nowym gmachu przy ulicy Basztowej 22.

1903 VII 12 - Kraków dotknęła klęska powodzi największa od roku 1813. Wody Wisły i Rudawy utworzyły jezioro sięgające od Zwierzyńca po Łobzów.

1903 VII 13 - Katastrofalna powódź, wody Wisły i Rudawy zalały Dębniki oraz Podgórze. Powódź spowodowała straty w wysokości 20 milionów koron.

1903 IX 26 - Odbył się uroczysty pogrzeb Henryka Siemiradzkiego na Skałce.

1903 X 22 - Z inicjatywy Wincentego Lutosławskiego rozpoczął działalność krakowski oddział organizacji wychowania narodowego „Eleusis”.

1903 XII 4 - „Głos Narodu” donosi: „Wysprzedaż. Od wczoraj rozpoczęła się wysprzedaż wódek, likierów, koniaków i nalewek oraz konfitur po zwiniętej cukierni pod firmą Knowiakowskiego przy ul. Florjańskiej. Pomiędzy napojami znajduje się wiele wódek ćwierćwiekowej starości.

1903 XII 7 - Rada Miejska postanowiła, iż pomnik konny Tadeusza Kościuszki będzie ustawiony w zachodniej części Rynku Głównego. Lokalizacja wzbudziła liczne protesty.

1903 XII 30 - Odbył się koncert I. Paderewskiego, dochód artysta przeznaczył na cele charytatywne.

1903

- Z inicjatywy Odona Bujwida, Wilhelma Feldmana i Kazimierza Kelles - Krauza powstało Towarzystwo Wyższych Kursów Wakacyjnych „Nauka Polska”.

- Kraków został, obok Londynu, drugą siedzibą Komitetu Zagranicznego Polskiej Partii Socjalistycznej. Do Krakowa przeniesiono część archiwum PPS oraz redakcję czasopisma „Przedświt”.

- Uruchomiono miejską wytwórnię płyt chodnikowych.

- Na Plantach, naprzeciw gmachu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, odsłonięto pomnik Artura Grottgera, wykonany przez Wacława Szymanowskiego.

1904 I 2 - Odbył się koncert I. Paderewskiego, dochód artysta przeznaczył na cele charytatywne.

1904 I 4 - Odbył się kolejny koncert I. Paderewskiego, dochód artysta przeznaczył na cele charytatywne.

1904 II 2 - Wielka demonstracja uliczna, w trakcie której około 30 000 manifestantów domagało się demokratyzacji życia politycznego.

1904 VII 7 - Rada Miejska po burzliwej dyskusji przyjęła rezygnację prezydenta Friedleina.

1904 VII 11 - Prezydentem Krakowa został wybrany, głosami konserwatystów, dotychczasowy wiceprezydent, Juliusz Leo.

1904 VIII - Wyjątkowa susza spowodowała braki wody w mieście.

1904 IX 12 - Po uroczystym zaprzysiężeniu wobec delegata Namiestnictwa, prezydent Leo wygłosił mowę programową, w której nakreślił wizję utworzenia „Wielkiego Krakowa”.

1904 XI 19 - Odbyła się prapremiera dramatu W małym domku Tadeusza Rittnera.

1904

- Został zburzony budynek ujeżdżalni miejskiej Pod Kapucynami, na rogu ulic Kapucyńskiej i Straszewskiego. Zamiast niej wzniesiono nowy budynek przy ulicy Rajskiej.

- Muzeum Narodowe przejęło Dom Matejki.

- Na zjeździe w Krakowie powołano ogólnoaustriacką żydowską partię robotniczo - syjonistyczną Poale - Sjon.

- Otwarto pierwszy salon sprzedaży dzieł sztuki "Ars".

- Stefan Jaracz i Juliusz Osterwa występowali na scenie Teatru Ludowego, mieszczącego się przy ulicy Krowoderskiej.

- Na Plantach, między ulicami Sławkowską a Floriańską, urządzono sadzawkę z fontanną.

- Wydany został trzytomowy opis zabytków miasta Pomniki Krakowa autorstwa Maksymiliana i Stanisława Cerchów z tekstem Feliksa Kopery.

1905 II 7 - Wydział Krajowy powołał komitet czuwający nad restauracją zamku wawelskiego po opuszczeniu go przez wojska austriackie.

1905 II 18

- Została uruchomiona elektrownia miejska w Krakowie, przedsiębiorstwo wchodziło w skład Gazowni Miejskiej.

- W przebudowanym Teatrze Starym otwarto salę koncertową.

1905 III 1 - Przy ulicy Radziwiłłowskiej otwarto gmach Towarzystwa Lekarskiego, zbudowany według planów Władysława Kaczmarskiego, z urządzeniem wnętrza zaprojektowanym przez Stanisława Wyspiańskiego.

1905 VI 1

- W teatrzyku letnim Parku Krakowskiego rozpoczęła występy operetka lwowska.

- Rozpoczął obrady zjazd naukowy zorganizowany przez Akademię Umiejętności w 400. rocznicę urodzin Mikołaja Reja.

1905 VII 4 - Zakończył obrady zjazd naukowy zorganizowany przez Akademię Umiejętności w 400. rocznicę urodzin Mikołaja Reja.

1905 VIII 7 - Został podpisany akt przekazania zamku wawelskiego na własność kraju.

1905 VIII 19 - Rozpoczęły się codzienne seanse filmowe w Teatrze Fenomen przy ul. Starowiślnej.

1905 VIII 26 - Dyrekcję teatru miejskiego objął Ludwik Solski.

1905 IX 7 - Wojsko opuściło komnaty królewskie, które przeszły pod zarząd galicyjskiego Wydziału Krajowego.

1905 X 7 - W Cukierni Lwowskiej zwanej Jamą Michalikową rozpoczął działalność kabaret „Zielony Balonik”. W kabarecie działali między innymi Tadeusz Boy - Żeleński, Karol Frycz, Jan August Kisielewski, Jan Stanisławski.

1905 X 15 - Wielkie demonstracje domagające się demokratyzacji życia politycznego.

1905 X 22 - Wielkie demonstracje domagające się demokratyzacji życia politycznego.

1905 XI 28 - Strajk generalny w Krakowie i Podgórzu pod hasłami walki o reformę prawa wyborczego.

1905 XII 9 - Akademia Umiejętności postanawia odroczyć planowany na grudzień Zjazd Rejowski. Powodem podjęcia takiej decyzji jest „położenie ludności polskiej pod zaborem rosyjskim”.

1905 XII 27 - Odbyła się prapremiera widowiska jasełkowego „Betlejem polskie” Lucjana Rydla.

1905

- Uruchomiono Zakłady Sodowe Solvay w Borku Fałęckim, własność kapitału belgijskiego.

- Antoni Mateczny wybudował zakład wodoleczniczy oraz piękny park dla kuracjuszy w rejonie ulicy Kalwaryjskiej.

- Została ukończona budowa kościoła i klasztoru karmelitanek bosych przy ulicy Łobzowskiej.

- Utworzono Klub Sportowy "Cracovia", Towarzystwo Sportowe "Wisła" i Klub Sportowy "Czarni".

- Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa rozpoczęło walkę o zachowanie zabytkowego otoczenia kościoła św. Idziego.

- W Muzeum Narodowym z kolekcji Seweryna Udzieli utworzono dział etnograficzny.