Wiek XX

1946 - 1950

1946 II 14 - Teatr Marii Biliżanki "Wesoła gromadka" zaczyna przedstawienia dla dzieci.

1946 II 22 - Odbył się strajk w fabryce Zieleniewskiego i Elektrowni Miejskiej.

1946 III 1 - Ukazał się pierwszy numer "Echo Krakowa".

1946 III 17 - Tłumy krakowian witały wzdłuż trasy przejazdu z dworca kolejowego metropolitę Adama Sapiehę wracającego z Rzymu, gdzie otrzymał insygnia kardynalskie.

1946 III 18 - Zespół Teatru Rapsodycznego został uznany za zespół zawodowy.

1946 IV 1 - Juliusz Osterwa został dyrektorem Teatrów Miejskich.

1946 IV 21 - Katedra wawelska została ponownie otwarta dla wiernych.

1946 IV 29 - Z Norymbergii przez Pragę i Morawską Ostrawę wyruszył transport z dziełami sztuki zrabowanymi przez hitlerowców z Krakowa i innych miast polskich.

1946 IV 30 - Do Krakowa dotarł transport ze zrabowanymi w czasie wojny dziełami sztuki: ołtarzem Wita Stwosza, kodeksem Baltazara Behema oraz innymi, w sumie 26 wagonów.

1946 V 2 - Wydano zakaz urządzania 3 maja jakichkolwiek wieców i pochodów.

1946 V 3 - Burzliwe obchody Konstytucji 3 Maja przekształciły się w pierwsze ogólnopolskie zderzenie komunistycznej władzy i społeczeństwa, zakończone strzelaniem i aresztowaniami.

1946 V 5 - W Sali Hołdu Pruskiego w Sukiennicach przekazano Ołtarz Wita Stwosza władzom kościelnym.

1946 V 11 - Powołano Wyższą Szkołę Pedagogiczną.

1946 V 20 - Do Krakowa przyjechała grupa intelektualistów francuskich z filozofem i teologiem Emmanuelem Mounierem.

1946 V 27 - Zainaugurował działalność Instytut Francuski.

1946 VI 17 - Ukazał się pierwszy numer miesięcznika "Listy z teatru".

1946 VI 26 - Organizatorem wyższej uczelni pedagogicznej został prof. Stefan Szuman.

1946 VI 30 - Odbyło się referendum w sprawie przemian ustrojowych (84% krakowian odpowiedziało "nie" na pierwsze pytanie).

1946 VIII 18 - W brawurowej akcji podziemia niepodległościowego w więzieniu św. Michała przy ulicy Senackiej 3 ewakuowano ciężarówką 26 wytypowanych wcześniej uciekinierów z więzienia.

1946 VIII 27 - Rozpoczął się proces Amona Goetha, komendanta obozu w Płaszowie.

1946 IX – W dniach 7 – 8 września odbyły się XXII Lekkoatletyczne Mistrzostwa Polski z udziałem Stanisławy Walasiewiczówny, która odniosła 7 zwycięstw.

1946 IX 24 - Na mocy zarządzenia ministra oświaty została powołana Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej.

1946 X 4 - W Sali wojskowego Kasyna Oficerskiego odbył się premierowy spektakl kabaretu "Siedem Kotów" pod tytułem „3 x miau”.

1946 X 6 - Ze struktur Akademii Górniczo-Hutniczej (AGH) utworzono Politechnikę Krakowską. Pełną niezależność uczelnia uzyskała w roku 1954.

1946 X 27 - Uruchomiono most im. Tadeusza Kościuszki.

1946 XII 8 - Oddano do użytku halę sportową przy ulicy Zwierzynieckiej.

1946 XII 20

- Na Rynku Głównym odbył się tradycyjny pokaz szopek.

- Został otwarty Konsulat ZSRR.

1947 I 8 - Został aresztowany prezes Krakowskiego Okręgu WiN Wojciech Szczepański.

1947 I 13 - Wizytę w Krakowie rozpoczęli Irena i Fryderyk Joliot - Curie.

1947 I 19 - W Krakowie w wyborach do Sejmu RP frekwencja wyniosła 77,3%.

1947 I 24 - Odbyła się premiera ostatniego wyreżyserowanego przez Osterwę spektaklu Domu otwartego Michała Bałuckiego.

1947 I 26 - Otwarto ogólnopolską wystawę plastyczną „Salon zimowy 1947”.

1947 II 13 - Alarmowano, że długie przerwy w dostawie energii elektrycznej i zimno mogą bezpowrotnie zniszczyć budynek i zasoby Biblioteki Jagiellońskiej.

1947 II 15 - Laureatem nagrody literackiej Miejskiej Rady Narodowej został Jerzy Szaniawski.

1947 III 1 - Podjęto decyzję o zawieszeniu pracy Biblioteki Jagiellońskiej ze względu na brak prądu i ciepła.

1947 III 7 - Ukazał się pierwszy numer "Dziennika Literackiego".

1947 III 10 - Strajk ekonomiczny w fabryce Zieleniewskiego.

1947 III 19 - W nocy z 19/20 marca dokonano aresztowań wśród działaczy PSL.

1947 IV 25 - Został nadany tytuł doktora honoris causa UJ prof. Eugeniuszowi Romerowi.

1947 V 17 - Prezydium Rządu podjęło decyzję o budowie Nowej Huty.

1947 VI 7 - Zainaugurowano pierwsze po wojnie Dni Krakowa.

1947 VI 21 - Na podstawie decyzji Ministra Przemysłu i Handlu, fabryka "Zieleniewski" formalnie przeszła na własność państwa i została podporządkowana Zjednoczeniu Przemysłu Kotlarskiego.

1947 VI 22 - Z okazji pobytu delegacji Komitetu Słowiańskiego zorganizowano cykl odczytów i spotkań popularyzujących ideę wspólnoty słowiańskiej.

1947 VIII 11 - Przed Wojskowym Sądem w Krakowie rozpoczął się (zakończony 10 września) proces siedemnastoosobowej grupy działaczy politycznych wysokiego szczebla Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego.

1947 IX 10 - Przed Wojskowym Sądem w Krakowie zakończył się (rozpoczęty 11 sierpnia) 8 wyrokami śmierci proces siedemnastoosobowej grupy działaczy politycznych wysokiego szczebla Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego.

1947 IX 27 - W Teatrze Starym odbyła się premiera Wieczoru trzech króli.

1947 X 2 - Rozpoczęła się nowa fala aresztowań działaczy WiN.

1947 XI 1 - Kardynał Adam Stefan Sapieha wyświęcił Karola Wojtyłę na księdza.

1947 XI 2 - W grobowcu - pomniku na Cmentarzu Rakowickim spoczęły szczątki Ignacego Daszyńskiego.

1947 XI 24 - Rozpoczął się, trwający do 22 grudnia, proces 40 esesmanów, członków załogi niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.

1947 XII 14 - W Krakowie przebywali pisarze francuscy Paul Eulard i Jean Marcenac.

1947 XII 19 - Miejska Rada Narodowa postanowiła usunąć z Rynku Głównego Krakowa część linii tramwajowych.

1947 XII 22 - Zakończył się, trwający od 24 listopada, proces 40 esesmanów, członków załogi niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, w którym 23 skazano na karę śmierci.

1948 I 13 - Leopold Staff otrzymał nagrodę Funduszu Kultury Narodowej. Uroczystość wręczenia nagrody odbyła się (ze względu na fatalne warunki życia poety) w prywatnym mieszkaniu wojewody krakowskiego.

1948 IV 11 - W klinice chirurgicznej UJ przetoczono 12 litrów krwi górnikowi Wincentemu Pstrowskiemu choremu na leukemię.

1948 IV 18 - Wielki sukces odniosła inscenizacja Owczego pędu Lope de Vegi w reżyserii Bronisława Dąbrowskiego i ze scenografią Andrzeja Stopki w Teatrze im. J. Słowackiego.

1948 IV 25 - W Muzeum Historycznym otwarto wystawę "Wiosna Ludów 1846 - 1849" przygotowaną przez doc. Marian Tyrowicza.

1948 V - W dniach 29 – 31 maja na scenie Teatru im. J. Słowackiego do 31 maja występował gościnnie teatr Louisa Jouveta ze Szkołą żon.

1948 VI 1 - Przystąpiono do konserwacji polichromii Wyspiańskiego i Mehoffera w kościele Franciszkanów.

1948 VI 17 - Początek procesu Josepha Bühlera, szefa rządu GG.

1948 VII 2 - Znany publicysta "Tygodnika Powszechnego" Paweł Jasienica został aresztowany pod zarzutem przynależności do grupy "Łupaszki" (Zygmunta Szendzielarza), dowódcy wileńskiej AK. Został zwolniony z braku dowodów winy 27 sierpnia.

1948 VIII 27 - Znany publicysta "Tygodnika Powszechnego" Paweł Jasienica został zwolniony z braku dowodów winy. Był aresztowany 2 lipca pod zarzutem przynależności do grupy "Łupaszki" (Zygmunta Szendzielarza), dowódcy wileńskiej AK.

1948 IX 1 - Kraków odwiedziła delegacja twórców francuskich, którzy brali udział we wrocławskim Kongresie Intelektualistów: Pablo Picasso, Paul Eluard i Jean Vercors.

1948 IX 16 - Została zmieniona nazwa krakowskiej Fabryki Zieleniewskiego na Zakłady Budowy Maszyn, Mostów i Aparatów L. Zieleniewski.

1948 IX 21 - Plac Szczepański przestał pełnić funkcję targowiska.

1948 X 8 - Notatka w "Echu Krakowa" mylnie podała datę uroczystości przemianowania ulicy Potockiego na ulicę Stalina. Poczty sztandarowe, które przybyły na miejsce, nie doczekały się rozpoczęcia ceremonii.

1948 X 12 - Nowa linia tramwajowa nr 7 połączyła Grzegórzki ze Śródmieściem.

1948 X 25 - Na Wawelu rozpoczęły się obchody 75 - lecia Polskiej Akademii Umiejętności.

1948 XI 19 - Rozpoczął występy teatr Obrazcowa.

1948 XI 27 - Powstał pierwszy klub jazzowy.

1948 XII 4 - Na skrzyżowaniu ulic Podwale i Krupniczej otwarto dom towarowy.

1948 XII 6

- W procesie przeciwko gubernatorowi dystryktu krakowskiego Kurtowi Ludwigowi Ehrenreichemu sąd, biorąc pod uwagę jego dobry stosunek do Polaków, wymierzył najniższą karę 3 lat więzienia.

- Przebywający w Krakowie Leopold Staff otrzymał od władz miasta samodzielne mieszkanie w nowo zbudowanym domu.

- Aresztowany został Tadeusz Kudliński, któremu zarzucono uczestnictwo w spisku mającym na celu obalenie ustroju Polski i współpracę z obcymi mocarstwami.

1948 XII 10 - Szef krakowskiej policji w okresie okupacji Theobald Thier został skazany na karę śmierci.

1948 XII - W Pałacu Sztuki w Krakowie otwarto „Wystawę sztuki nowoczesnej” z udziałem około 40 twórców.

1949 I 15 - Przy ulicy Sławkowskiej otwarto klub żydowski.

1949 I 18 - Otwarto wielką wystawę sztuki ludowej narodów słowiańskich.

1949 I 30 - W pałacu Pod Baranami otwarto Dom Kultury Związków Zawodowych.

1949 II 12 - Wyszedł pierwszy numer "Gazety Krakowskiej" - dziennika PZPR.

1949 II 24 - Decyzja o budowie Nowej Huty zapadła po obradach sekretariatu KC PZPR i zatwierdzeniu usytuowania nowego kombinatu metalurgicznego przez Hilarego Minca, przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

1949 III 6 - Na czołówce "Tygodnika Powszechnego" ukazał się po raz pierwszy tekst Karola Wojtyły o Mission de France i ruchu księży - robotników.

1949 IV 22 - Występy MCHAT - u zgromadziły tłumy miłośników teatru.

1949 V 2 - Rozpoczął się Tydzień Oświaty, Książki i Prasy.

1949 V 14 - Bronisław Dąbrowski objął kierownictwo czterech teatrów krakowskich.

1949 V 15 - W Krakowie gościł Erskine Caldwell.

1949 V 21 - W Krakowie gościł francuski krytyk filmowy George Sadoul.

1949 VI 2 - W trakcie rozpoczętej I Wojewódzkiej Konferencji PZPR premier Józef Cyrankiewicz poinformował, że podjęta została decyzja ulokowania pod Krakowem, na terenie wsi Mogiła, wielkiego kombinatu metalurgicznego, który powstanie we współpracy z ZSRR.

1949 VI 10 - Odbył się manifestacyjny pogrzeb trzech członków PZPR zamordowanych skrytobójczo pod Krakowem.

1949 VI 12 - Otwarto Wystawę Teatralną, która ma być zaczątkiem Muzeum Teatru.

1949 VI 23

- Niedaleko klasztoru w Mogile przystąpiono do wznoszenia pierwszego bloku nowego miasta - Nowej Huty.

- W auli UJ odbyło się pierwsze w dziejach Akademii spotkanie studentów i robotników Krakowa.

1949 VII 20 - Przy ulicy św. Anny otwarto Powszechny Dom Towarowy. Do końca października odwiedziło go ponad milion klientów.

1949 VIII 3 - W Krakowie rozpoczął występy balet z moskiewskiego Teatru Wielkiego.

1949 VIII – W dniach 8 – 13 sierpnia odbywał się proces grupy ks. Władysława Gurgacza.

1949 IX 17 - Otwarto pierwszą publiczną podstawową szkołę żydowską.

1949 X 23 - Mistrzem Polski w piłce nożnej została Gwardia Kraków (Wisła).

1949 XII 1 - Oddano do użytku arterię komunikacyjną łączącą Kraków z Nową Hutą.

1949 XII 12 - 70 - lecie urodzin Józefa Stalina uczczono setkami wieców, akademii, wieczornic i capstrzyków, tysiącami listów.

1950 I 1 - Została powołana Akademia Medyczna.

1950 III 13 - Służba zdrowia zorganizowała wystawę obrazującą historię, sposób przenoszenia oraz współczesne metody walki z chorobami wenerycznymi.

1950 III 14 - 422 ulice Krakowa otrzymały nowe nazwy.

1950 III 25 - Prasa informowała o niezwykłym powodzeniu wystawianej w Teatrze im. J. Słowackiego Brygady szlifierza Karhana Vaška Kani.

1950 IV 12 - Muzeum Etnograficzne znalazło siedzibę w dawnym ratuszu kazimierskim.

1950 IV 20 - Władze miejskie - odpowiadając na apel centralnych władz partii - przeznaczyły pałacyk przy ulicy Zygmunta Augusta na Muzeum Lenina.

1950 IV 26 - Rozpoczęto budowę kombinatu metalurgicznego Huty im. Lenina.

1950 VI 3 - W ramach obchodów Dnia Dziecka zorganizowano wielką manifestację, w której dzieci wykazały wolę walki o pokój.

1950 VI 12 - Otwarto wystawę „Czerwony Kraków”, obrazującą postępowe tradycje miasta od XIX wieku.

1950 VII 12 - Prasa krakowska zaapelowała w imieniu Miejskiej Rady Narodowej do mieszkańców miasta o podjęcie akcji protestów przeciwko interwencji amerykańskiej w Korei.

1950 VII 14 - Piotr Ożański z 51. Brygady ZMP pobił rekord murarski - jego brygada ułożyła w ciągu ośmiu godzin ponad 34 tysiące cegieł wykonując 525 procent normy.

1950 VII 16 - Mistrzynią świata w gimnastyce na zawodach w Bazylei została Helena Rakoczy z KS Korona.

1950 VII 18 - Na Rynku Głównym krakowianie w trakcie wielkiej manifestacji wykazali solidarność z ofiarami amerykańskiej przemocy w Korei.

1950 VII 21 - Opublikowano oświadczenie grupy tzw. księży patriotów potępiających wojnę w Korei.

1950 VII 22

- Rozgłośnia Polskiego Radia przeniosła się do pałacu Tarnowskich przy ulicy Szlak.

- Ukazał się pierwszy numer gazety "Budujemy socjalizm", pisma Komitetu Powiatowego PZPR, Powiatowej Rady ZZ oraz Powiatowego Zarządu ZMS przy Nowej Hucie.

1950 VIII 8

- Tadeusz Kudliński stanął przed sądem i został skazany na 7 lat więzienia.

- Prasa podaje, że dziennie krakowskie zakłady składają średnio 500, a bywają dni, że i 2 000 zapotrzebowań na pracowników.

1950 VIII 31 - Krakowskich delegatów na I Polski Kongres Pokoju żegnano w czasie wiecu na Rynku i odprowadzono pochodem na Dworzec Główny.

1950 IX 1 - Henryk Szletyński zastąpił Bronisława Dąbrowskiego na stanowisku dyrektora Teatrów Państwowych.

1950 IX 12 - Ludwik Solski obchodził jubileusz 75 - lecia pracy aktorskiej.

1950 X 2 - Na Wawelu otwarto wystawę odrestaurowanego Ołtarza Wita Stwosza.

1950 XI 11 - Na Rynku Głównym odbył się wiec z okazji I Kongresu Obrońców Pokoju w Warszawie.

1950 XI 26 - Otwarto Młodzieżowy Dom Kultury w dawnym gmachu YMCA przy ulicy Krowoderskiej.

1950 XII 2 - Jan Jargoń i Stefania Woytowicz zostali laureatami ogólnopolskiego konkursu Bachowskiego.

1950 XII 9 - Prasa poinformowała, że zadania w zakresie walki o pokój zostały w Krakowie wykonane: zorganizowano 4723 wiece w mieście. I okolicy.

1950 XII – W dniach 11 – 16 grudnia na Wawelu toczyły się obrady I Ogólnopolskiej Konferencji w Sprawie Badań nad Sztuką. Obradom przewodniczył Włodzimierz Sokorski.

1950 XII 26 - W Krakowie rozpoczął występy Kijowski Teatr Dramatyczny.

1950 - Przy fabryce "Zieleniewski", powstał Dom Socjalny z salą widowiskowo-teatralną na 800 miejsc i kinem fabrycznym "Związkowiec".